Τρίτη, 8 Δεκεμβρίου 2009

Απλά μαθήματα πολιτικής οικονομίας

[Παρόλο που δεν συμφωνώ με το «σκέψου παγκόσμια, δράσε τοπικά», στη συνέχεια θα προσπαθήσω να κωδικοποιήσω τα πρόσφατα διαβάσματα μου για την παγκόσμια οικονομική κατάσταση. Εύχομαι να κάνω λάθος, αλλά τα πράγματα μου βγαίνουν λίγο μαύρα. Και το κακό είναι ότι δεν βγαίνουν μαύρα μόνο σε μένα. Μακάρι να είναι η τυπική απαισιοδοξία των αριστερών. Στην τελική, όμως, δεν είναι κακό να είναι κανείς ενήμερος και για το κακό σενάριο. Ειδικά, όταν σ’αυτό παίζει και ο πόλεμος. Αν μη τι άλλο θα είναι υποψιασμένος, αν και όταν τα πράγματα κατατείνουν στην επαλήθευση του].




Το πρόβλημα ξεκινά από το χρήμα και κυρίως από το γεγονός ότι, πέρα από μέσο μέτρησης αξιών και μέσου ανταλλαγής, αποτελεί και μέσο αποταμίευσης πλούτου.
Μέχρι το 1945, όλα τα νομίσματα είχαν την αντιστοιχία τους σε ισοδύναμο χρυσού. Τη χρονιά εκείνη, με τη συμφωνία του Μπρέτον-Γουντς, το δολλάριο αντικατέστησε το χρυσό, αποτελώντας το ίδιο τη βάση για ένα σύστημα μεταβαλλόμενων συναλλαγματικών ισοτιμιών των άλλων νομισμάτων. Το δολλάριο κράτησε σ’εκείνη τη φάση αντιστοίχιση στον χρυσό, την οποία όμως εγκατέλειψε κι αυτό την δεκαετία του ’70. Όπως είναι αυτονόητο, οι αποφάσεις αυτές δεν λήφθηκαν τυχαία και δεν είναι καθόλου αθώες.

Από το ’45 και μετά, το παγκόσμιο σύστημα λειτουργεί και αποταμιεύει τον πλούτο του σε δολλάρια. Οι ΗΠΑ, δηλ. η Κεντρική Τράπεζα (FED), που ασκεί την νομισματική πολιτική της χώρας, είχαν την παγκόσμια εξουσία να ελέγχουν την ποσότητα και την αξία του νομίσματος στο οποίο αποταμίευε η υφήλιος. Η επιβολή το δολλαρίου ως παγκόσμιου αποθεματικού νομίσματος αποτελεί την σημαντικότερη παράμετρο της εξουσίας που επέβαλλαν οι ΗΠΑ στον κόσμο, ως η ισχυρότερη οικονομική και στρατιωτική δύναμη, μετά τη λήξη του δεύτερου παγκόσμιου πόλεμου.

Σε όλη τη διάρκεια του ψυχρού πολέμου οι μόνες χώρες που θα μπορούσαν να αμφισβητήσουν την μονοκρατορία του δολλαρίου, οι ανεπτυγμένες καπιταλιστικές χώρες, λούφαζαν, επειδή η κομμουνιστική απειλή ήταν έξω από την πόρτα τους. Οι ΗΠΑ είχαν αναλάβει εργολαβικά τον εξοπλιστικό ανταγωνισμό που γονάτισε και την πρώην ΕΣΣΔ. Για την χρηματοδότηση του πολυέξοδου πυρηνικού προγράμματος, σε μια διαρκώς και τεχνηέντως ενίοτε επαπειλούμενη ισορροπία τρόμου, οι ΗΠΑ απολάμβαναν το δικαίωμα της αποδοχής του δολαρίου ως αποθεματικού νομίσματος. Μετά την «απελευθέρωση» των χωρών του «σιδηρού παραπετάσματος», προσδέθηκαν κι αυτές στο άρμα του δολλαρίου, πεπεισμένες ότι το πράσινο νόμισμα θα τους έφερνε όλα τα καταναλωτικά αγαθά κι ευημερία που είχαν μέχρι τότε στερηθεί.

Το ερώτημα είναι το γιατί και πώς, χώρες, όπως η Κίνα και οι πετρελαιοπαραγωγές χώρες του Κόλπου, βρέθηκαν να έχουν όλο τον αποθεματικό πλούτο τους σε δολλάρια. Και είναι σήμερα όμηροι των εξελίξεων του χρηματοπιστωτικού κραχ που μαστίζει τις ΗΠΑ και των όποιων αποφάσεων κληθεί να λάβει η FED. Αν αφήσουμε τους Αραβες κατά μέρος ως διαπλεκόμενες με τις ΗΠΑ αυταρχικές εξουσίες, η περίπτωση της Κίνας που ηγείται των προσπαθειών και ασκεί τις μεγαλύτερες πιέσεις για την υιοθέτηση ενός νέου παγκόσμιου αποθεματικού νομίσματος, είναι πιο δύσκολο να ερμηνευτεί. Εχει γραφεί ότι υπήρξε μυστική συμφωνία σε υψηλότατο επίπεδο για να ενορχηστρωθεί μαζική εισροή αμερικάνικων κεφαλαίων άμεσων επενδύσεων και τεχνογνωσίας στην Κίνα, με αντάλλαγμα η Κίνα να επενδύει τα δολλάρια της εργασίας του λαού της, των εξαγωγών της, σε αξιόγραφα του αμερικανικού δημοσίου. Ακόμη, όμως, κι αν θεωρήσουμε ότι το σενάριο αυτής της μυστικής συμφωνίας είναι συνομωσιολογικού χαρακτήρα κι ότι η ανάπτυξη της Κίνας οφείλεται αποκλειστικά στο εκπαιδευμένο και φθηνό εργατικό δυναμικό της, που προσέλκυσε αυθόρμητα τα ξένα κεφάλαια, είναι δύσκολο να σκεφθούμε το πώς αυτή η κομμουνιστική, εχθρική εξ ορισμού χώρα, επένδυσε το μεγαλύτερο μέρος των αποθεματικών της σε δολλάρια. Οπως και νάχει, η εμφάνιση της Κίνας ως ισχυρής βιομηχανικής δύναμης εξυπηρέτησε τις τελευταίες τρείς δεκαετίες το καπιταλιστικό σύστημα της δύσης.

Μετά την βύθιση του περιθωρίου κέρδους στην πραγματική οικονομία, την αποδέσμευση του δολλαρίου από τον χρυσό και την τεράστια ρευστότητα των πετροδολλαρίων, οι μεν επιχειρήσεις ξεκίνησαν μια μαζική μετακόμιση της παραγωγής προς τις χώρες χαμηλού κόστους, οι δε τραπεζίτες των ΗΠΑ σχεδίασαν το μεγαλύτερο παγκόσμιο καζίνο. Το κόλπο εδώ ήταν η ανεξέλεγκτη πλέον δημιουργία νέου χρήματος από τις αμερικάνικες κατ’αρχήν τράπεζες, μέσω της λεγόμενης μόχλευσης (leverage) στην ραγδαία αναπτυσσόμενη αγορά των παραγώγων χρηματοοικονομικών προιόντων. Μόχλευση είναι το να «παίζει» κανείς μέχρι και επί σαράντα φορές πάνω τα χρήματα που έχει, στα παράγωγα προιόντα. Οπου παράγοντα προιόντα, θα μπορούσε να είναι το στοίχημα ότι ο Γενικός Δείκτης του Χρηματιστηρίου θα πέσει κατά 100 μονάδες. Επεσε, κέρδισες εσύ. Ανέβηκε έχασες. Αλλο παράδειγμα παράγωγων προιόντων. Τα τιτλοποιημένα στεγαστικά δάνεια που στις ΗΠΑ αποτέλεσαν τον πυροκροτητή της παρούσας κρίσης: ας υποθέσουμε ότι μια τράπεζα δανείζει όχι μόνο όλο το μετοχικό κεφάλαιο της, αλλά και δυο φορές τα χρήματα των καταθετών της, σε στεγαστικά δάνεια. Επειδή στο σημείο αυτό «πλαφονάρει» σύμφωνα με τις εποπτικούς κανόνες και προκειμένου να μη επιβραδύνει την ανάπτυξη της, μαζεύει όλα τα στεγαστικά δάνεια που έχει χορηγήσει και τα υποθηκεύει για να εκδώσει τίτλους, τους οποίους πουλά σε ασφαλιστικά ταμεία, μικρότερες τράπεζες και λοιπούς ιδιώτες επενδυτές. Ετσι, δανείζεται όλα τα χρήματα που είχε ήδη δανείσει, «μηδενίζει τον μετρητή» και ξαναξεκινά από την αρχή, διπλασιάζοντας το τοκοφόρο μέγεθος της αλλά και τα χρήματα που εκδίδει/«ρίχνει» στην αγορά.

Με τόσο πολύ χρήμα στην αγορά ο κίνδυνος του πληθωρισμού ήταν και είναι τεράστιος. Με τα καταναλωτικά αγαθά όμως που διαμορφώνουν τον πληθωρισμό και το βιοτικό επίπεδο των εργαζομένων, συνέβη το αντίθετο. Χάρι στην μετακόμιση της παραγωγής στις χώρες με χαμηλό κόστος, οι καταναλωτές απολάμβαναν χαμηλότερες τιμές για τα αγαθά τους. Ετσι, όλη η πλεονάζουσα ρευστότητα τα τελευταία τριάντα χρόνια στράφηκε στα ακίνητα, τα οποία όντας πεπερασμένα και «αυτόχθονα», πολλαπλασίασαν την αξία τους, δημιουργώντας την μία φούσκα μετά την άλλη (Αγγλία, Ιαπωνία, Ισπανία και οι μοιραίες -λόγω ενυπόθηκων στεγαστικών δανείων χαμηλής εξασφάλισης- ΗΠΑ).

Το πραγματικό πρόβλημα της συγκυρίας σήμερα, το οποίο όμως εμείς οι απλοί θνητοί δεν «βλέπουμε» στην «πεζή» καθημερινότητα μας, είναι ότι οι ζημίες των δυτικών τραπεζών από τα μεταξύ τους στοιχήματα στις αγορές παραγώγων, ανέρχονται σε τρισ-εκατομμύρια δολλάρια, τη στιγμή που τα πραγματικά κεφάλαια τους είναι κάποια δις. Είναι αυτό το πρόβλημα των ζημιών, που οδήγησε σε χρεοκοπία και κλονισμό παραδοσιακούς και παγκοσμίως «αξιοσέβαστους», μέχρι τότε, τραπεζικούς κολοσσούς. Η επίσημη εν χορώ προπαγάνδα όλων των δυτικών χωρών, είναι ότι τηρουμένων των αναλογιών, σε κάθε χώρα υπάρχουν κάποιες τράπεζες οι οποίες είναι «πολύ μεγάλες για να πτωχεύσουν». Οτι αν πτωχεύσουν οι μεγάλες πολυεθνικές (των ΗΠΑ βασικά) θα είναι το τέλος. Για να μην έχουμε λοιπόν τον κατ’αυτούς «Αρμαγεδώνα», οι απανταχού κεντρικές τράπεζες (FED, ΕΚΤ, κλπ) -οι οποίες σημειωτέον ελέγχονται, στην Αμερική για παράδειγμα, ιδιοκτησιακά και διοικητικά από τις ίδιες τις τράπεζες- προστρέχουν να βοηθήσουν τις ...κυβερνήσεις, να ξεπεράσουν την οικονομική κρίση, δανείζοντας τες κεφάλαια, με τα οποία θα ενισχύσουν κατά κύριο λόγο τις τράπεζες! ‘Η δανείζουν -όπως η ΕΚΤ π.χ.- τις ελληνικές τράπεζες με επιτόκιο 1%, για να χρηματοδοτήσουν αυτές με τη σειρά τους τα ελλείμματα του ελληνικού δημοσίου, τα οποία δημιουργήθηκαν από τα πακέτα σωτηρίας, με επιτόκιο 5%!

Το σημαντικότερο: όλα αυτά τα χρήματα δεν είναι ούτε πράσινα, ούτε μωβ χαρτονομίσματα. Πρόκειται για αέρα κοπανιστό που δημιουργείται στα πληκτρολόγια των ηλεκτρονικών υπολογιστών. Αυτός ο κοπανιστός αέρας, όμως, μετατρέπεται σε λογιστικές εγγραφές, οι οποίες δημιουργούν τα ελλείμματα στα δημόσια οικονομικά, τα οποία για να κλείσουν, οδηγούν σε περικοπή των δημόσιων παροχών και αύξηση της έμμεσης, κατά κανόνα, φορολογίας, η οποία επιβαρύνει την πλατιά κοινωνία.

Τα τελευταία τριάντα χρόνια με τον ίδιο κοπανιστό αέρα χρηματοδοτούνταν και το εξωτερικό εμπόριο των ΗΠΑ. Ολες οι εισαγωγές αγαθών από την Κίνα, την Ιαπωνία, τις χώρες του Κόλπου, κά, χρηματοδούνταν με τέτοια δολλάρια. Απο το ’89 και μετέπειτα, το μόνο επιχείρημα που συντήρησε αυτή την «απάτη» ήταν η κεκτημένη ταχύτητα και η στρατιωτική υπεροχή-απειλή. Οταν το 80% του διεθνούς εμπορίου γινόταν με δολλάρια, οποιαδήποτε χώρα πουλούσε στην Αμερική, με τα δολλάρια που εισέπραττε αγόραζε από οπουδήποτε επιθυμούσε Η «απάτη» αυτή δεν ενοχλούσε πολύ, λοιπόν, όσο οι ΗΠΑ αποτελούσαν τον μεγαλύτερο καταναλωτή της παγκόσμιας παραγωγής. Το τέλος του παιγνιδιού ήρθε όταν εξαιτίας της τραπεζικής κρίσης στις ΗΠΑ, κόπηκαν τα καταναλωτικά δάνεια και μαζί μ’αυτά η αθρόα κατανάλωση. Η «απάτη», πλέον, δεν μπορεί να γίνεται αδιαμαρτύρητα ανεκτή. Το μόνο που σώζει τις ΗΠΑ από την κατακραυγή είναι η αδυναμία των απανταχού κυβερνήσεων και ελίτ να εξηγήσουν στους λαούς τους, το πώς πιάστηκαν για τόσα πολλά χρόνια «κώτσοι» κι επένδυσαν την εθνική αποταμίευση (βλ.συντάξεις) στο πράσινο νόμισμα, που χάνει συνεχώς την αξία του. Δεν υπάρχει πλέον σοβαρός οικονομολόγος που να μην θεωρεί την αμερικάνικη οικονομία, αν όχι στα πρόθυρα χρεωκοπίας, πάντως σίγουρα εγκλωβισμένη στην παγίδα ενός τεράστιου χρέους που είναι απίθανο ότι θα μπορέσει ποτέ να αποπληρώσει. Εμείς οι απέξω που ταιζόμαστε μόνο με τα ψίχουλα της έγκυρης πληροφόρησης, το μόνο που καταλαβαίνουμε είναι ότι έχουμε να κάνουμε, πλέον, με μια αυτοκρατορία σε παρακμή.

Εκτός από τις ΗΠΑ, όμως, και πολλές χώρες από την Ευρωπαική Ενωση τα επόμενα δύο χρόνια εκτιμάται ότι θα αυξήσουν το δημόσιο χρέος της στα ίδια επίπεδα με το σημερινό δικό μας χρέος, για το οποίο τόση φασαρία κάνει σήμερα κι εξ αιτίας της οποίας καλούμαστε οι εργαζόμενοι να πληρώσουμε με περικοπές και πρόσθετη φορολογία. Την ίδια στιγμή που ο χορός της αποβιομηχάνισης με την μετακόμιση των παραγωγικών μονάδων, κυρίως στην Κίνα, καλά κρατεί. Ευτυχώς που οι αλλαγές αυτές, για να είναι υποφερτές χωρίς κοινωνικές επαναστάσεις, διαρκούν δεκαετίες κι εμείς δεν θα υπάρχουμε να ζήσουμε την ζοφερή εξέλιξη αυτών των τάσεων.

Το δυτικό καπιταλιστικό σύστημα ζει την χειρότερη οικονομική κρίση του. Η κρίση αυτή, όμως, δεν είναι παγκόσμια, όπως λανσάρεται από τα επίσημα Μέσα Μαζικής Εξημέρωσης. Η Κίνα και η Ινδία τρέχουν με ρυθμούς ανάπτυξης 7% φέτος. Η Λατινική Αμερική στο σύνολο της σχεδόν έχει αποπληρώσει τα χρέη της στο Διεθνές Νομισματικό Ταμείο. Η οικονομική διείσδυση της Κίνας στην Αφρική γίνεται βάσει συμφωνιών που δημιουργούν προυποθέσεις βιώσιμης ανάπτυξης και στην μαύρη ήπειρο. Ενώ το «από Νότο σε Νότο» εμπόριο αναπτύσσεται με τοπικά νομίσματα, σε μια προσπάθεια απεξάρτησης από τη Δύση και αμοιβαίας τόνωσης των τοπικών οικονομιών.

Οι ΗΠΑ δεν κάνουν χρήση πυγμής σήμερα για να επιβάλλουν το δολλάριο ως μέσο διεθνούς συναλλαγής. Αρχισαν, μάλιστα, στα διεθνή οικονομικά φόρα να αποδέχονται και την θέσπιση του νέου διεθνούς αποθεματικού νομίσματος, αποτελούμενο από καλάθι νομισμάτων. Με το τεράστιο ειδικό βάρος, όμως, που έχουν αυτή τη στιγμή, ως η μεγαλύτερη καταναλωτική αγορά, υπαγορεύουν στον κόσμο ότι όποιος θέλει να πουλήσει σ’αυτή την αγορά θα πληρωθεί με δολλάρια. Εν γνώσει του ότι αυτά τα δολλάρια δεν θα είναι παρά δανεικά που θα αυξήσουν κι άλλο το χρέος της χώρας. Το οποίο χρέος, κάποια τρίτη χώρα θα κληθεί πάλι να χρηματοδοτήσει. Κι εδώ είναι που αρχίζει το πρόβλημα.

Το ότι οι ΗΠΑ είναι υπερχρεωμένες και οι διεθνείς πιστωτές τους είναι εγκλωβισμένοι σ’αυτό το δανεισμό και ψάχνουν εναγωνίως οδούς διαφυγής είναι γεγονός. Θεωρείται πλέον ζήτημα χρόνου το πότε οι ΗΠΑ, είτε δεν θα μπορούν να βρουν πιστωτές για τα πρόσθετα χρέη, είτε θα αρνηθούν την εξυπηρέτηση του υφιστάμενου χρέους. Το πότε δηλ.θάρθει η στιγμή της χρεωκοπίας. Το επόμενο ερώτημα είναι αν οι ΗΠΑ θα κηρύξουν, έτσι απλά, πτώχευση χωρίς να προσφύγουν στην στρατιωτική ισχύ που διαθέτουν. Το δεύτερο είναι πόσο δύσκολα εμείς, -η κοινή (όπως, γυναίκα) γνώμη, με την έλλειψη πληροφόρησης που έχουμε και εθισμένοι στα αφιόνια της μαζικής προπαγάνδας- θα συνηγορήσουμε σε ένα πόλεμο π.χ. ενάντια στους «σχιστομάτηδες», επειδή θα μας έχουν κλέψει όλες τις δουλειές και την ευημερία μας.

Εμείς, που δεν έχουμε καταλάβει ότι οι μεσαιωνικοί ραντιέρηδες του σήμερα δεν νοιάζονται για το που θα παράγονται τα αγαθά κι αν τα μερίσματα τους έρχονται με έμβασμα από την Κίνα ή από το Κονγκό.
Εμείς, που δεν θα έχουμε ακόμα συνειδητοποιήσει, ότι με την πρόοδο της επιστήμης και της ρομποτικής ειδικότερα, μπορούμε να διατηρήσουμε και να βελτιώσουμε το βιοτικό μας πρόβλημα, εργαζόμενοι πολύ λιγότερες απ’ότι σήμερα ώρες.
Εμείς, που δεν αποφασίσαμε ακόμη να διεκδικήσουμε συλλογικό έλεγχο πάνω στα μέσα παραγωγής και στους μηχανισμούς της αγοράς που διαφεντεύουν τη ζωή μας.
Εμείς, οι "ψαγμένοι", που θεωρούμε ποταπό να μελετούμε την "πεζή" αλλά μακάβρια λογική του χρήματος.

Τρίτη, 1 Δεκεμβρίου 2009

Το παζλ της οικονομικής επικαιρότητας

Το Ecofin σήμερα (02/12/09) θα αποφασίσει και τυπικά την υπαγωγή της Ελλάδας στο άρθρο 104/8 της Ευρωπαικής Συνθήκης, στο άρθρο της περίφημης Επιτήρησης, στο οποίο εντάσσεται η χώρα/μέλος που δεν πήρε τα απαραίτητα μέτρα για τη μείωση του ελλείμματος κάτω απ’το 3%.  
Τον Φεβρουάριο είναι προγραμματισμένο να περάσει στο άρθρο 104/9, οπότε θα πρέπει να στέλνει σε τριμηνιαία βάση τα στοιχεία για την πορεία του προϋπολογισμού στις Βρυξέλλες, αλλά και για την πορεία υλοποίησης των μέτρων που θα ληφθούν.  
Ομως, «η ένταξη της Ελλάδας στο άρθρο 104/11, όπου είτε θα πληρώνει πρόστιμο είτε θα υπάρξει περικοπή των κοινοτικών κονδυλίων, αν και θεωρείται δύσκολο να γίνει, δεν αποκλείστηκε κατηγορηματικά από αρμόδιους παράγοντες του υπουργείου» (!!!).  

Την Πέμπτη 03/12/09 το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ), από κοινού με την Κομισιόν, θα πραγματοποιήσουν επίσημη επίσκεψη στην Αθήνα! Θα παν στο Εθνικό Λογιστήριο, θα κατεβάσουν τα βιβλία μας να τα ξεψαχνίσουν και να κάνουν τις "συστάσεις" τους. «Ο σκοπός της παρουσίας τους στην Ελλάδα είναι να διαπιστώσουν τις προθέσεις της νέας κυβέρνησης σχετικά με τη λήψη των απαραίτητων διαρθρωτικών μέτρων που θα οδηγήσουν σε μία διατηρήσιμη μείωση του ελλείμματος». 
 (Συγγνώμη: στα χρόνια της νεοδημοκρατικής απογραφής και επιτήρησης οι τηλεοράσεις μας είχαν λυσσάξει με την επιτήρηση. Ακούσατε τίποτα αυτές τις μέρες απ΄τα Μέσα Μαζικής εΞημέρωσης?)


Όταν μια χωρά πτωχεύει μπαίνει υπό την εποπτεία του ΔΝΤ, γίνεται μια ρύθμιση χρεών και της επιβάλλουν ποια πολιτική και πως θα την ακολουθήσει. Με λίγα λόγια, ένα έργο που το βλέπουμε συνέχεια τα τελευταία σαράντα χρόνια, η χώρα χάνει μέρος της ανεξαρτησίας της. Στην περίπτωσή μας, χάρη της ευρωζώνης, μπήκαμε υπό την αυστηρή εποπτεία της Κομισιόν και της Eurostat. Αυτό σημαίνει ότι για την αύξηση των συντάξεων, του μισθού των δασκάλων και τους φόρους που θα πληρώσουμε, θα έχει μεγαλύτερη βαρύτητα ο λόγος της Φράου Μέρκελ από όχι της εκάστοτε ελληνικής κυβέρνησης.


Με το χρέος μας να έχει ξεπεράσει τα 290 δις Ευρώ, σύμφωνα με τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία της BIS (Τράπεζα Διεθνών Διακανονισμών στοιχεία Ιουνίου) τα χαρτοφυλάκια των τραπεζών τριών μόνο χωρών της ευρωζώνης (Γερμανίας, Γαλλίας και Ιταλίας), είναι «φορτωμένα» με 122 δισ. ευρώ ελληνικών κρατικών ομολόγων. Περίπου τα μισά...Αυτές οι τράπεζες  βλέποντας να αυξάνει ο επενδυτικός κίνδυνος και οι ζημιές τους από την παρακράτηση αυτών των ομολόγων που έχουν, ασκούν πιέσεις στις κυβερνήσεις τους και την Κομισιόν για «να υποχρεωθεί η Ελλάδα σε αυστηρότερη δημοσιονομική πολιτική".

Η οικονομική επικαιρότητα του τελευταίου δεκαπενθήμερου που προηγήθηκε των παραπάνω εξελίξεων της επιτήρησης ήταν πολύ πυκνή. Τα κομμάτια του παζλ πέφταν στο τραπέζι μέρα παρά μέρα, αλλά το σενάριο του έργου που παίχθηκε δυσανάγνωστο. Aς προσπαθήσουμε να τα βάλουμε σε τάξη, μπας και δούμε την εικόνα, που τόσο εντέχνως μας κρύβουν τα Μέσα:

Στις 15/11 διαβάσαμε ότι οι ελληνικές εμπορικές τράπεζες κλήθηκαν να διαχειριστούν τη χειρότερη δοκιμασία μετά το ξέσπασμα της χρηματοπιστωτικής κρίσης: τη σταδιακή αντικατάσταση των 40 δισ. ευρώ που έχουν αντλήσει από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ), το μεγαλύτερο μέρος των οποίων, τα 28,5 δισ. ευρώ, λήγουν τον προσεχή Ιούνιο. «Στη δημοπρασία του Δεκεμβρίου της ΕΚΤ οι εγχώριες τράπεζες είτε δεν θα συμμετάσχουν είτε θα αντλήσουν περιορισμένα κεφάλαια, καθώς η Τράπεζα της Ελλάδος έχει βάλει φραγμό στην άντληση πρόσθετων κεφαλαίων από την ΕΚΤ θεωρώντας ότι έχουν κάνει κατάχρηση». Για την στάση του αυτή ο κος Προβόπουλος, ως τοποτηρητής των ξένων συμφερόντων στη χώρα μας, σχολιάστηκε επωνύμως με κολακευτικότατα σχόλια από τους Financial Times.


«Οι ελληνικές τράπεζες έκαναν κατάχρηση της χρηματοδοτικής βοήθειας της ΕΚΤ όχι τόσο γιατί αντιμετώπιζαν πρόβλημα ρευστότητας όσο για την αποκόμιση «εύκολων» κερδών εκμεταλλευόμενες τις επιτοκιακές διαφορές». Στην παραπάνω συνέντευξή του στην «Κ», ο κ. Προβόπουλος επισήμανε επίσης ότι "αν κάποιες τράπεζες εκμεταλλεύονται τη συγκεκριμένη ρευστότητα, δίκην κερδοσκοπικού arbitrage, δεν πράττουν σωστά".


Ας σημειωθεί εδώ ότι η  Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) αναμένεται να καταργήσει το έκτακτο πρόγραμμα παροχής 12μηνων δανείων στον κλάδο, με βασικό επιτόκιο 1%.  Οπως υποστηρίζει το Bloomberg, η εξέλιξη αυτή αναμένεται να επηρεάσει τις πλέον ευάλωτες οικονομίες της Ευρωζώνης, όπως είναι η Ιρλανδία και η Ελλάδα, που προς το παρόν ευνοούνται από τα έκτακτα μέτρα ενίσχυσης της ρευστότητας των τραπεζών, διότι πολλά από αυτά τα κεφάλαια διοχετεύονται στην αγορά κρατικών ομολόγων για τη χρηματοδότηση των δημοσιονομικών ελλειμμάτων. Σημειώνεται ότι με την χρηματοδότηση αυτή διαπράχθηκε ένα μεγαλύτερο σκάνδαλο του πακέτου των 28 δις: οι ελληνικές τράπεζες έκαναν κατάχρηση αυτής της διευκόλυνσης, αντλώντας μεγαλύτερο ποσοστό από αυτό που δικαιούμασταν ως χώρα, τη στιγμή που για μικρότερα του έτους διαστήματα ο δανεισμός τους θα τους κόστιζε φθηνότερα. Το δημόσιο πλήρωνε για τα ομόλογα του 5% στις τράπεζες που τα αγόραζαν, αυτές χέρι-χέρι τα ενεχυρίαζαν στην ΕΚΤ όπου δανειζόταν με 1%. Κέρδος 4% με πελάτη το δημόσιο, χωρίς να αγγιχθεί καθόλου η ρευστότητα των!!!

Τις ίδιες ημέρες ο ξένος τύπος, εν χορώ με τις εταιρείες αξιολόγησης της πιστοληπτικής ικανότητας της χώρας μας, προανήγγειλαν την πτώχευση μας!. Με την υποβάθμιση της πιστοληπτικής ικανότητας της χώρας μας από τους ξένους οίκους, "οι εγχώριες τράπεζες θα βρεθούν αντιμέτωπες όχι μόνο με την αύξηση του κόστους δανεισμού, αλλά κυρίως με την περιορισμένη διαθεσιμότητα των επενδυτικών κεφαλαίων".

 Ο μεγαλύτερος φόβος των, ωστόσο, είναι το 2010 να έχουμε υποβάθμιση της πιστοληπτικής αξιολόγησης της χώρας και παράλληλα η ΕΚΤ να αποφασίσει να αποδέχεται ως εγγύηση για τη χορήγηση ρευστότητας μόνον υψηλής ποιότητας τίτλους. Ο συνδυασμός αυτός θα μπορούσε να έχει εφιαλτικές επιπτώσεις για την άντληση ρευστότητας από τις ελληνικές τράπεζες.


Με αυτούς τους φόβους να είναι παραπάνω από πραγματικοί «η ΤτΕ ζητά με έμφαση από τις εμπορικές τράπεζες να κινηθούν γρήγορα και να φροντίσουν από τώρα για την εξεύρεση εναλλακτικών πηγών ρευστότητας». Τι έκαναν λοιπόν οι διοικήσεις των τραπεζών μας? "Για την εξεύρεση εναλλακτικών πηγών ρευστότητας" βγήκαν και πουλούσαν τα ομόλογα του ελληνικού κράτους που είχαν στα χαρτοφυλάκια τους. Σκοτώναν τα ομόλογα στην αγορά, ανεβαίναν οι αποδόσεις (τα περίφημα spreads και οι μονάδες βάσης τους). «Υψηλές πωλήσεις πιέζουν τα ελληνικά ομόλογα» έγραφε το Capital. Gr.

"Αν συνεχιστεί η υποβάθμιση της πιστοληπτικής ικανότητας της χώρας από διεθνείς οργανισμούς θα βρεθούμε σε μια ισορροπία τρόμου καθώς δεν θα παίρνουμε ρευστότητα από την ΕΚΤ", τόνισε ο κ. Προβόπουλος στη Βουλή για να εξηγήσει ότι με μια περαιτέρω υποβάθμιση κινδυνεύουν να μην γίνονται δεκτά τα ομόλογα από την ΕΚΤ, κρατικά και μη. "“Ελπίζω και εύχομαι να μην γίνει αυτό", τόνισε.


Μπροστά στην κατάσταση αυτή το οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης άρχισε να βλέπει καχύποπτα Προβόπουλο και Αράπογλου. Με τον πρώτο η κατάσταση χόντρυνε όταν ο κυβερνητικός εκπρόσωπος ερωτηθείς στις 25/11 εάν η κυβέρνηση περιβάλλει με εμπιστοσύνη τον κ. Προβόπουλο, απάντησε –το αυτονόητο γι’αυτούς- πως «ο διοικητής κάνει τη δουλειά του και η κυβέρνηση τη δική της». Τον επιθετικό χαρακτήρα της ολιγόλεπτης απάντησης Πεταλωτή ήρθε να απαλύνει ο Παπακωνσταντίνου λέγοντας το ίδιο πράγμα, ότι δηλ. «Ο διοικητής της τράπεζας της Ελλάδας έχει το ρόλο του στο πλαίσιο του Ευρωσυστήματος και τον εκτελεί μία χαρά μέχρι τώρα». Το καταπληκτικό που ανέδειξε η κόντρα και οι δηλώσεις αυτές, βέβαια, είναι το προφανές το ότι ο Προβόπουλος δεν αποτελεί μέρος του εγχώριου πολιτικού προσωπικού, αλλά είναι τεχνοκράτης που λογοδοτεί στο Ευρωσύστημα, στους απ'έξω, όπως προβλέπεται και από το καταστατικό άλλωστε της Τράπεζας της Ελλάδας.


Με τον Αράπογλου η Κυβέρνηση φέρεται να έκανε την πιο άκομψη κίνησή της μέχρι σήμερα έναντι των ξένων χρηματοπιστωτικών αγορών, αποπέμποντας αιφνιδιαστικά τον Διοικητή της Εθνικής Τράπεζας, χωρίς τη σύγκλιση Γενικής Συνέλευσης για την εκλογή νέας διοίκησης, όπως προβλέπει το εταιρικό savoir vivre και είχε εξαγγείλει εξ αρχής.

Στις 27/11 με τη διεύρυνση των spreads από τα αντίστοιχα Γερμανικά να φθάνει τις 220 μονάδες «Παπακωνσταντίνου - Προβόπουλος προσπαθούν να φέρουν ηρεμία» δηλώνοντας αντιστοίχως:
«Οι αναταράξεις στις αγορές είναι απόρροια της χαμένης αξιοπιστίας της χώρας μας που κληροδότησε η προηγούμενη κυβέρνηση, αλλά και αποτέλεσμα κερδοσκοπικών κινήσεων. Σε κάθε περίπτωση δεν επηρεάζουν το δημόσιο το οποίο δεν έχει άμεσα δανειακές ανάγκες. Το πρόγραμμα του 2010 θα είναι μικρότερου του 2009». (Παπακωνσταντίνου).

 «Το ελληνικό τραπεζικό σύστημα παραμένει υγιές και οι δείκτες κεφαλαιακής επάρκειας των ελληνικών τραπεζών είναι υψηλοί και βελτιούμενοι σε σχέση με τις ευρωπαϊκές τράπεζες». (Προβόπουλος).

Παράλληλα το ελληνικό δημόσιο κάνει επαφές με τους κινέζους φίλους που κάναμε μέσω ΟΛΠ, προσπαθώντας να βρεί ζήτηση για την υπερπροσφορά στις αγορές των ομολόγων μας. Με την ευκαιρία αυτή, οι ηγέτες της Ευρωπαικής Ενωσης που βρισκόταν στην Κίνα για σοβαρότερες διαπραγματεύσεις (ανατίμηση γουάν, ντάμπινγκ, κλπ) και προκειμένου να στηρίξουν τις ευρωπαικές τράπεζες που έχουν το χοντρό πακέτο των ομολόγων μας, βγήκαν μπροστά να βάλουν πλάτη και να ενθαρρύνουν τις αγορές και τους Κινέζους εν προκειμένω να αγοράσουν Ελλάδα.


Από την Κίνα, ο κ. Γιουνκέρ υποστήριξε πως «δεν βλέπω κανένα πρόβλημα χρεοκοπίας στην Ευρωζώνη», άποψη με την οποία συμφώνησε και ο κ. Τρισέ. O κ. Αλμούνια ανέφερε ότι η Ελλάδα δεν πρόκειται ποτέ να αθετήσει στο κρατικό της χρέος «καθώς είναι μέλος της Ε. Ε. και βρίσκεται υπό προστασία». Βέβαια, ο κοινοτικός επίτροπος συμπλήρωσε ότι η Ελλάδα θα «χρειαστεί να πληρώνει περισσότερα για τα ομόλογά της». Πρόκειται για Επιχείρηση αλλαγής κλίματος όπως τιτλοφορεί το in.gr την «Μυστική» συνάντηση Γ.Παπανδρέου - Λ.Παπαδήμου» που είχαν στην Αθήνα στις 27-28/11 στην Αθήνα όπου ταξίδεψε ιncognito ο αντιπρόεδρος της ΕΚΤ.

Ταυτόχρονα επιστρατεύθηκαν και οι ξένοι οίκοι Morgan Stanley, Citigroup, Nomura και Merill Lynch που μέχρι λίγες μέρες πριν τραγουδούσαν για την υποβάθμιση και την πτώχευση της χώρας μας για να πουν το αυτονόητο ότι «η Ελλάδα δεν θα πτωχεύσει» κλπ, κλπ. . Τα spreads επανήλθαν σε φυσιολογικότερα επίπεδα και ούτε γάτος ούτε ζημιά.


Από την αναμπουμπούλα αυτού του 15ήμερου ωστόσο, είμαι σίγουρος ότι άλλαξαν χέρια εκατοντάδες εκατομμύρια Ευρώ, (κέρδη για τους μεν, χασούρα για τους δε), από αγοραπωλησίες ομολόγων. Για τους από κάτω όμως, ο εκβιασμός δεν σταματά και το ρεζουμέ ίσως βρίσκεται στο άρθρο των Financial Times όπου ο αρθρογράφος κ. Βόλφγκανγκ Μινχάου διερωτάται «αν μετά το Dubai World πρόκειται να επακολουθήσει η Ελλάδα». Συνεχίζει ομως τις "επιστημονικές αναλύσεις" του αναφέροντας απροκάλυπτα:
«Μπροστά στο δίλημμα
  • διατήρησης της ακεραιότητας του Συμφώνου Σταθερότητας και
  • της ακεραιότητας της Ελλάδας,
οι ευρωπαϊκές αρχές κλίνουν προς το πρώτο». Στο ανάθεμα λοιπόν η ακεραιότητα της Ελλάδας, ρίξε την Επιτήρηση, στείλε και τους ελεγκτές-εισπράκτορες, μπας και καταλάβουν ποιος είναι το αφεντικό και σε ποιόν ανήκουν τα πλούτη της χώρας. Συνεχίζει όμως ο κος Μινχάου:


«Πιθανώς από πολιτική σκοπιά να είναι ευκολότερο για την ελληνική κυβέρνηση τα μέτρα λιτότητας να επιβληθούν εκ των έξω - ίσως γι’ αυτό και η Ε. Ε. να προτιμά να αναλάβει δράση το ΔΝΤ...».


Ας φορέσουμε λοιπόν τα καλά μας, να καλωσορίσουμε την Πέμπτη τα παιδιά του ΔΝΤ και της Κομισιόν.


Για όσους είναι Γεννημένοι μέχρι το 1975!!

[Υπάρχουν κάποια ανυπόγραφα κείμενα που κυκλοφορούν με λίστες μαζικών αποστολών. Χαίρεσαι που τα πήρες κι αυθόρμητα επιθυμείς να τα μοιραστείς και με άλλους φίλους. Η «προώθηση», ως η καλύτερη ψηφοφορία για το περιεχόμενο και την ποιότητα αυτών των κειμένων.

Η ανιδιοτέλεια, επίσης, της ανωνυμίας των συντακτών τους. Επιτρέπει τον καθένα να τα νοιώθει σαν δικά του. Στο κάτω-κάτω Ανώνυμος κι ο παραλήπτης του - αναγνώστης νοιώθει ότι θα μπορούσε να το είχε γράψει ο ίδιος.]


H αλήθεια είναι ότι δεν ξέρω πώς καταφέραμε να επιβιώσουμε.

Ήμαστε μια γενιά σε αναμονή: περάσαμε την παιδική μας ηλικία
περιμένοντας. Έπρεπε να περιμένουμε δύο ώρες μετά το φαγητό πριν κολυμπήσουμε, δύο ώρες μεσημεριανό ύπνο για να ξεκουραστούμε και τις Κυριακές έπρεπε να μείνουμε νηστικοί όλο το πρωί για να κοινωνήσουμε..

Ακόμα και οι πόνοι περνούσαν με την αναμονή.

Κοιτάζοντας πίσω, είναι δύσκολο να πιστέψουμε ότι είμαστε ακόμα ζωντανοί. Εμείς ταξιδεύαμε σε αυτοκίνητα χωρίς ζώνες ασφαλείας και αερόσακους. Κάναμε ταξίδια 10 και 12 ωρών, πέντε άτομα σε ένα Φιατάκι και δεν υποφέραμε από το «σύνδρομο της τουριστικής θέσης». Δεν είχαμε πόρτες, παράθυρα, ντουλάπια και μπουκάλια φαρμάκων ασφαλείας για τα παιδιά. Ανεβαίναμε στα ποδήλατα χωρίς κράνη και προστατευτικά, κάναμε ωτο-στοπ, καβαλάγαμε μοτοσικλέτες χωρίς δίπλωμα.. Οι κούνιες ήταν φτιαγμένα από μέταλλο και είχαν κοφτερές γωνίες.

Ακόμα και τα παιχνίδια μας ήταν βίαια. Περνάγαμε ώρες κατασκευάζοντας αυτοσχέδια αυτοκίνητα για να κάνουμε κόντρες κατρακυλώντας σε κάποια κατηφόρα και μόνο τότε ανακαλύπταμε ότι είχαμε ξεχάσει να βάλουμε φρένα. Παίζαμε «μακριά γαιδούρα» και κανείς μας δεν έπαθε κήλη ή εξάρθρωση..

Βγαίναμε από το σπίτι τρέχοντας το πρωί, παίζαμε όλη τη μέρα και δεν γυρνούσαμε στο σπίτι παρά μόνο αφού είχαν ανάψει τα φώτα στους δρόμους. Κανείς δεν μπορούσε να μάς βρει. Τότε δεν υπήρχαν κινητά. Σπάγαμε τα κόκκαλα και τα δόντια μας και δεν υπήρχε κανένας νόμος για να τιμωρήσει τους «υπεύθυνους». Ανοίγανε κεφάλια όταν παίζαμε πόλεμο με πέτρες και ξύλα και δεν έτρεχε τίποτα. Ήταν κάτι συνηθισμένο για παιδιά και όλα. θεραπεύονταν με λίγο ιώδιο ή μερικά ράμματα.. Δεν υπήρχε κάποιος να κατηγορήσεις παρά μόνο ο εαυτός σου. Είχαμε καυγάδες και κάναμε καζούρα ο ένας στον άλλος και μάθαμε να το ξεπερνάμε.


Τρώγαμε γλυκά και πίναμε αναψυκτικά, αλλά δεν ήμασταν παχύσαρκοι. Ίσως κάποιος από εμάς να ήταν χοντρός και αυτό ήταν όλο. Μοιραζόμασταν μπουκάλια νερό ή αναψυκτικά ή οποιοδήποτε ποτό και κανένας μας δεν έπαθε τίποτα. Καμιά φορά κολλάγαμε ψείρες στο σχολείο και οι μητέρες μας το αντιμετώπιζαν πλένοντάς μας το κεφάλι με ζεστό ξύδι..

Δεν είχαμε Playstations, Nintendo 64, 99 τηλεοπτικά κανάλια, βιντεοταινίες με ήχο surround, υπολογιστές ή Ιnternet. Εμείς είχαμε φίλους. Κανονίζαμε να βγούμε μαζί τους και βγαίναμε. Καμιά φορά δεν κανονίζαμε τίποτα, απλά βγαίναμε στο δρόμο και εκεί συναντιόμασταν για να παίξουμε κυνηγητό, κρυφτό, αμπάριζα... μέχρι εκεί έφτανε η τεχνολογία. Περνούσαμε τη μέρα μας έξω, τρέχοντας και παίζοντας. Φτιάχναμε παιχνίδια μόνοι μας από ξύλα. Χάσαμε χιλιάδες μπάλλες ποδοσφαίρου. Πίναμε νερό κατευθείαν από τη βρύση, όχι εμφιαλωμένο, και κάποιοι έβαζαν τα χείλη τους πάνω στη βρύση. Κυνηγούσαμε σαύρες και πουλιά με αεροβόλα στην εξοχή, παρά το ότι ήμασταν ανήλικοι και δεν υπήρχαν ενήλικοι για να μας επιβλέπουν.

Πηγαίναμε με το ποδήλατο ή περπατώντας μέχρι τα σπίτια των φίλων και τους φωνάζαμε από την πόρτα. Φανταστείτε το! Χωρίς να ζητήσουμε άδεια από τους γονείς μας, ολομόναχοι εκεί έξω στο σκληρό αυτό κόσμο! Χωρίς κανέναν υπεύθυνο! Πώς τα καταφέραμε;

Στα σχολικά παιχνίδια συμμετείχαν όλοι και όσοι δεν έπαιρναν μέρος έπρεπε να συμβιβαστούν με την απογοήτευση. Κάποιοι δεν ήταν τόσο καλοί μαθητές όσο άλλοι και έπρεπε να μείνουν στην ίδια τάξη.. Δεν υπήρχαν ειδικά τεστ για να περάσουν όλοι.. Τι φρίκη!

Κάναμε διακοπές τρεις μήνες τα καλοκαίρια και περνούσαμε ατέλειωτες ώρες στην παραλία χωρίς αντιηλιακή κρέμα με δείκτη προστασίας 30 και χωρίς μαθήματα ιστιοπλοΐας, τένις ή γκολφ.. Φτιάχναμε όμως φανταστικά κάστρα στην άμμο και ψαρεύαμε με ένα αγκίστρι και μια πετονιά. Ρίχναμε τα κορίτσια κυνηγώντας τα για να τους βάλουμε χέρι, όχι πιάνοντας κουβέντα σε κάποιο chat room και γράφοντας ; ) : D : P

Είχαμε ελευθερία, αποτυχία, επιτυχία και υπευθυνότητα και μέσα από όλα αυτά μάθαμε και ωριμάσαμε.

Αν εσύ είσαι από τους «παλιούς»... συγχαρητήρια! Είχες την τύχη να μεγαλώσεις σαν παιδί...

[«Είχαμε ελευθερία, αποτυχία, επιτυχία και υπευθυνότητα και μέσα από όλα αυτά μάθαμε και ωριμάσαμε»: ξεχωρίζω τη μόνη πρόταση σ’όλο το κείμενο που ξεφεύγει από το συναισθηματικό και προσπαθεί να εκλογικεύσει την όλη φάση.]




Πέμπτη, 19 Νοεμβρίου 2009

Ο Τζίμ Τζάρμους και ...οι εκπλήξεις της ζωής

Διάβασα κάποιον πετυχημένο εμπορικά συγγραφέα (τον Philip Roth νομίζω) να λέει ότι οι ταινίες και το σινεμά είναι τα μυθιστορήματα του αύριο. Ότι η λογοτεχνία αυτού του είδους πεθαίνει μπροστά στην δύναμη πούχει η εικόνα και στην ευκολία πρόσληψης της.


Πάντα μου άρεσαν τα φίλμ του Τζάρμους. Και τόσων άλλων ανεξάρτητων-περιθωριακών κινηματογραφιστών οι περισσότεροι των οποίων ευρωπαίοι. Αλλά και από το γεγονός ότι ο δημοσιογράφος της Ελευθεροτυπίας τον βρήκε και πήρε την συνέντευξη στο φεστιβάλ που διοργανώνει κάθε χρόνο  ο Κουστουρίτσα στο χωριό του (!!!), κάπου στην βαλκανική ενδοχώρα, σημαίνει πολλά για τον «άνθρωπο» Τζάρμους.


Ο Τζάρμους είναι κινηματογραφιστής:
“Εκείνο που βασικά με ενδιαφέρει είναι η ομορφιά της εικόνας, όπου μέσα της μπορείς να κινήσεις διάφορα πράγματα και πρόσωπα. Στο σινεμά χωρίς την εικόνα τίποτα δεν έχει αξία. Η πλοκή είναι δευτερεύουσα”. Τα ίδια νομίζω θα άκουγα και από ένα μουσικοσυνθέτη που δεν τον ενδιαφέρει να κάνει σουξέ αλλά να γράψει καλή μουσική.

Τον ρωτά ο δημοσιογράφος για την σχέση του με τους πάνω:
Οι περισσότερες ταινίες σας είναι ανεξάρτητες παραγωγές, κι έτσι έχετε την ευκαιρία να κάνετε αυτό που θέλετε...
«Μην ξεχνάτε ότι οι σπουδαιότερες ταινίες έγιναν όταν οι δημιουργοί έκαναν εκείνο που ήθελαν. Αν ο Ορσον Γουέλς υποτασσόταν στα στούντιο δεν θα υπήρχε ο "Πολίτης Κέιν". Εκείνο που ενδιαφέρει το Χόλιγουντ είναι το χρήμα. Γι' αυτό και γύρισα την τελευταία μου ταινία στην Ισπανία, με ευρωπαϊκά, βασικά, χρήματα. Εδώ, ευτυχώς, εξακολουθούν να δίνουν προτεραιότητα στο σκηνοθέτη».

Προτεραιότητα στον σκηνοθέτη, ελευθερία στον δημιουργό, στον καλλιτέχνη. Κι όχι υποταγή στο κέρδος, στην προπαγάνδα και στις κάθε είδους σκοπιμότητες των απανταχού χόλιγουντ.

Καλείται μετά αυτός ο καλλιτέχνης να απαντήσει πώς δουλεύει με τους ηθοποιούς του, τους από κάτω, πώς τους καθοδηγεί:
Οι ηθοποιοί σας έχουν μια φυσικότητα που νομίζεις πως έχετε κάνει ατέλειωτες πρόβες για να την πετύχετε. Είναι έτσι;
«Σε μερικούς ηθοποιούς δεν αρέσει να κάνουν πρόβα ενώ σε άλλους αρέσει. Προτιμώ να τους κάνω πρόβα σε άλλες, ανύπαρκτες σκηνές, αντί γι' αυτές που παίζουν, ώστε να ταυτιστούν με τον χαρακτήρα τους. Σε μερικούς αρέσει να αυτοσχεδιάζουν σε άλλους όχι. Προσπαθώ κάθε φορά να τους ακολουθώ. Για παράδειγμα, με τον Φόρεστ Γουίτακερ στο "Ghost Dog" δεν κάναμε καθόλου πρόβες. Απλώς για περίπου δύο βδομάδες προσπαθούσε να είναι ο Ghost Dog, περπατούσαμε στη Νέα Υόρκη κι αγοράζαμε πίτσα, μιλήσαμε στους ανθρώπους, και ήταν ο ρόλος. Είναι δύσκολο για έναν ηθοποιό να γίνει ο χαρακτήρας με μια απλή διαταγή. Χρειάζεται προετοιμασία».

Αυτό που μ’ άγγιξε περισσότερο στον άνθρωπο Τζάρμους είναι στο τέλος:
«Πρέπει να προσέχεις γιατί όλα αλλάζουν στο γύρισμα μιας ταινίας. Αλλά δεν πρέπει πάντα να αντιστέκεσαι σ' αυτό. Αν, π.χ., αρχίσει να βρέχει, μπορείς να εκμεταλλευτείς τη βροχή. Μου αρέσει να είμαι ανοιχτός, να δουλεύω ενστικτωδώς. Η ζωή είναι γεμάτη εκπλήξεις. Και πρέπει να τις αξιοποιείς».

Είναι ωραίες οι εκπλήξεις, γιατί η ζωή είναι γεμάτη. Ζωή χωρίς εκπλήξεις είναι η τάξη των νεκροταφείων και της ρουτίνας. Βαφτίζουμε κατά κανόνα τις εκπλήξεις ως αναποδιές και δυστυχούμε που μας βρίσκουν. Ο Τζίμ όμως ευτυχεί και μεγαλουργεί γιατί έκανε βίωμα του το απλό «Η ζωή είναι γεμάτη εκπλήξεις… Δεν πρέπει να αντιστέκεσαι…Πρέπει να τις αξιοποιείς».

Τετάρτη, 4 Νοεμβρίου 2009

Για τα μέλη του "ΣΥΡΙΖΑ των μελών του"

Εγινε η «κοινωνική γείωση» απαιτούμενο και στόχος του ΣΥΡΙΖΑ! Μιλούν όλοι για «τοπικές οργανώσεις-ζωντανά κύτταρα στην κοινωνία», κι εξ αντιδιαστολής μυρίζει κανείς την …πτωμαϊνη. Ποιοί είναι αυτοί που βάζουν τέτοιους στόχους?


«Αιθεροβάμονες» της αριστεράς που χρειάζονται «γείωση»? Ή ζόμπι της που επέστρεψαν από τα σύννεφα της πρώτης μεταδιδακτορικής δεκαετίας, προκειμένου να ξεδιψάσουν στην κοινωνική αριστερά των πραγματικών κοινωνικών προβλημάτων της κρισιακής συγκυρίας? Ολα αυτά τα οργανωτίστικα του ΣΥΡΙΖΑ πιστεύει κανείς ενδιαφέρουν κανένα νέο ή και γέρο, που δεν πέρασε όμως από κομματικές διαδικασίες?

Είναι δυνατόν τόσοι έξυπνοι άνθρωποι, μεσήλικες και άνω οι περισσότεροι, να μη καταλαβαίνουν ότι ο ΣΥΝ δεν θέλει? Οταν όλοι εσείς με λόγο στα διοικητικά του ΣΥΡΙΖΑ δεν είχατε τη δύναμη, μερικούς μόλις μήνες πριν, να επιβάλλετε ούτε έναν εκτός ΣΥΝ βουλευτή, πώς είναι δυνατόν να ζητάτε την αυτοκατάργησή του σήμερα προτείνοντας την οργανωτική αυτοδυναμία του ΣΥΡΙΖΑ? Αλλαξαν οι συσχετισμοί και δεν το καταλάβαμε εμείς οι υπόλοιποι? Είδε κανείς αυτοκτονικά σύνδρομα στον ΣΥΝ που στην εικοσαετή ΠΑΣΟΚική διακυβέρνηση τροφοδότησε με το αζημίωτο το κρατικό μηχανισμό και συνδικαλισμό με στελέχη?

Μήπως χάσαμε το στόχο μας? Μαζευόμαστε είτε στο διαδίκτυο είτε σε αίθουσες, για να ξαναζήσουμε το όνειρο της χαμένης επανάστασης της νιότης μας. Δηλωνόμαστε ως ομιλητές για να βγάλουμε από πάνω μας τις ενοχές μιας ενηλικίωσης στην οποία ασχολιόμασταν με τα του οίκου μας (καριέρα, δεύτερο σπίτι, σπουδές των παιδιών, εξωσυζυγικές σχέσεις, κλπ) όταν στην κοινωνία επέλαυνε η νεοφιλελεύθερη λαίλαπα. Παίρνουμε τον λόγο και φωνάζουμε χωρίς καμιά αιδώ, σεμνότητα και ταπεινότητα, για την κατάσταση της σημερινής κοινωνίας που διαμορφώθηκε τα χρόνια που εμείς είμασταν στην πιάτσα και την οποία παραδίνουμε για να ζήσουν τα παιδιά μας. Κι αυτά, χωρίς καν να μπορούν να επιχειρηματολογήσουν, απλώς ΔΕΝ μας ακούν.

Σας διαβάζω σύντροφοι της Πάσας. Μ’αρέσετε γιατί είμαι ένας από σας. Μετά την εμπειρία του υπαρκτού σοσιαλισμού, μετά τόσους Καστοριάδηδες που σχολίασαν τον εκεί κρατικό καπιταλισμό, τα αμεσοδημοκρατικά συστήματα διακυβέρνησης είναι τα μόνα για τα οποία αξίζει να παλέψει κανείς. Αρκέσαν όμως μερικά μόνο ιδεολογικά σας κείμενα, για να φανεί πόσο «αντισυστημικοί» είστε. Αυτά τα περί συνεταιρισμών –«επιχειρήσεων κοινωνικής οικονομίας»  τα ανάλυσε η Λούξεμπουργκ οξυδερκέστατα 100 χρόνια πριν. Κι εσείς σύντροφοι της ΚΟΕ δεν είναι «αντισυστημική αερολογία» «η μόνιμη και διαρκής απόπειρα του ΣΥΡΙΖΑ να ξεπεράσει το πολιτικό σύστημα του δικομματισμού που υπηρετεί τις νεοφιλελεύθερες πολιτικές»? Δεν λέω να αφισοκολλήσουμε παντού την κήρυξη του πολέμου ενάντια στον καπιταλισμό. Στα ιδεολογικά μας κείμενα και αναλύσεις όμως, θα μπορούσαμε να το θέτουμε έστω και σαν μακρινό απώτερο στόχο.

Το ζήτημα είναι ότι όταν στην κοινωνία μας οι ελαστικές μορφές απασχόλησης έφθασαν το 12% του εργατικού δυναμικού μας, όταν η τρομοκρατία της απόλυσης έχει παραλύσει τους καταχρεωμένους στις τράπεζες εργαζόμενους, όταν οι συμβασιούχοι ήδη ξεκίνησαν στις πρώτες εκατό ακόμα μέρες του ΠΑΣΟΚ να οργανώνουν κοινωνικούς αγώνες, όταν…, όταν…, εμείς ασχολιόμαστε με τα οργανωτικά. Η ΠΡΟΤΑΣΗ?

Είμαστε καλά στον ΣΥΡΙΖΑ. Ας βάζει όρους ο Αλέξης Τσίπρας «πως, όσοι επιθυμούν τον μετασχηματισμό του ΣΥΡΙΖΑ σε ενιαίο κόμμα, θα πρέπει να αποδεχθούν βασικές αρχές και αξίες όπως ο ευρωπαϊκός προσανατολισμός και ο δημοκρατικός σοσιαλισμός». Εχει τον μηχανισμό και τα διαπιστευτήρια των επίσημων ΜΜΕ. Η δύναμη ημών των υπολοίπων είναι στην κοινωνία. Δεν χρειαζόμαστε κανένα καταστατικό για να συστήσουμε παντού τοπικές και κλαδικές επιτροπές ΣΥΡΙΖΑ. Ας δημιουργήσουμε τη δυναμική που ονειρευόμαστε στην κοινωνία, ας ζωντανέψουμε συμμετέχοντας δυναμικά στους πραγματικούς κοινωνικούς αγώνες που δεν κάναμε τα χρόνια που επέλαυνε ο νεοφιλελευθερισμός. Υπάρχουν εποχές οπισθοχώρησης και καιροί της επίθεσης. Σε τέτοιους καιρούς ζούμε. Κι όταν γίνουμε πολλοί -κάτω από την σημαία των 15 σημείων για παράδειγμα- στο ΣΥΡΙΖΑ, τότε θα προκύψει εκ των πραγμάτων η ανάγκη να μιλήσουμε για την οργάνωση και το καταστατικό μας. Και τότε θα υπάρχουν άλλοι συσχετισμοί.

Σάββατο, 31 Οκτωβρίου 2009

Η αυτού μεγαλειότης ...ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ

Με αφορμή δημοσιεύματα στον οικονομικό τύπο για την ΕΝΔΙΑΜΕΣΗ ΕΚΘΕΣΗ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ για την ΝΟΜΙΣΜΑΤΙΚΗΠΟΛΙΤΙΚΗ του ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2009, την αναζήτησα στο πρωτότυπο. Πρόκειται για ένα πόνημα 192 σελίδων, ενδεδυμένο τον μανδύα επιστημονικής αντικειμενικότητας, με παράρτημα βιβλιογραφικών πηγών, κλπ. Ούτε διδακτορική διατριβή να ήταν!
Λες και χρειάζεται ο ενλόγω επιστημονικός μανδύας, για να συγκαλυφθεί η αποδεδειγμένη ανικανότητα των οικονομολογούντων ελίτ της εξουσίας να προβλέψουν, αλλά και να διαχειριστούν την κρίση.
Παρόλο, όμως, που βρίθει σημαντικότατων στατιστικών στοιχείων,  δεν αποτελεί παρά την ιδεολογική/θεωρητική τεκμηρίωση της ακολουθητέας πολιτικής από την κυβέρνηση πουπροωθεί ΄το διεθνές τραπεζικό κεφάλαιο. Για τον λόγο αυτό, η κοινωνία μας-και ιδιαίτερα η μαχόμενη αριστερά- δεν θάπρεπε να την μεταχειρίζεται δημοσιογραφικά.
Για να ερμηνεύσει μόνο κανείς τα εκεί γραφόμενα, θάπρεπε ενδεχομένως να αφιερώσει ισάριθμες σελίδες. Για να αρθρώσει, ωστόσο, τον δέοντα ορθολογικό δομημένο αντίλογο θα χρειαζόταν αρκετά σοβαρή μελέτη και δουλειά, αντίστοιχη ολόκληρης Δ/νσης Οικονομικών Μελετών που παράγει την ενλόγω έκθεση. Επιχειρώντας ωστόσο να ΑΝΑΤΡΕΨΟΥΜΕ τη συλλογιστική της ενλόγω οικονομικής «επιστήμης», στα πλαίσια της οποίας όροι της κλασικής πολιτικής οικονομίας, όπως καπιταλισμός, σοσιαλισμός, κευνσιανισμός, κλπ είναι παντελώς απόντες, θα επιχειρήσουμε μια σειρά αναρτήσεων, ως κατ’αρχήν σχόλια, έστω κι αν είναι αποσπασματικά.

Θα ξεκινήσουμε προσπαθώντας να δούμε ΤΙ ΕΙΝΑΙ η Τράπεζα της Ελλάδος και ΩΣ ΤΙ ΟΜΙΛΕΙ.
Με βάση το επίσημο site της http://www.bankofgreece.gr/Pages/el/Bank/default.aspx «έχει συσταθεί με τη μορφή ανωνύμου εταιρίας.[ο μόνος μεγάλος μέτοχος είναι δήθεν η ΔΕΚΑ με 6% και το υπόλοιπο 94% είναι θεωρητικά διασπαρμένο σε μικροεπενδυτές, κάτω του 5%!] (…) Από τον Ιανουάριο 2001 η Τράπεζα της Ελλάδος αποτελεί αναπόσπαστο μέλος του Ευρωσυστήματος (..). Η Τράπεζα της Ελλάδος είναι αρμόδια για την εφαρμογή της νομισματικής πολιτικής του Ευρωσυστήματος στην Ελλάδα και τη διαφύλαξη της σταθερότητας του ελληνικού χρηματοπιστωτικού συστήματος.
Ως πρωταρχικός σκοπός ορίζεται από το Καταστατικό της η διασφάλιση της σταθερότητας του γενικού επιπέδου των τιμών [πληθωρισμός γύρω στο 2%]. Στο βαθμό που δεν επηρεάζεται η επίτευξη του πρωταρχικού της σκοπού, [και μόνον τότε!] η Τράπεζα στηρίζει τη γενική οικονομική πολιτική της κυβέρνησης. Κατά την άσκηση των αρμοδιοτήτων της, έχει κατοχυρωθεί η θεσμική, προσωπική και λειτουργική ανεξαρτησία της [φρόντισαν γι'αυτό οι Ευρωπαίοι], αλλά και η άσκηση δημοκρατικού ελέγχου εκ μέρους της Βουλής.

Μεταξύ των αρμοδιοτήτων της Τράπεζας της Ελλάδος διαβάζουμε ότι συμπεριλαμβάνονται οι κάτωθι:
"• Συμμετέχει στη χάραξη της ενιαίας νομισματικής πολιτικής της ζώνης του ευρώ και την εφαρμόζει στην Ελλάδα.
• Διαχειρίζεται για λογαριασμό της Ευρωπαικής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ) μέρος των σε συνάλλαγμα και χρυσό διαθεσίμων της τελευταίας, σύμφωνα με τις οδηγίες της ΕΚΤ.
• Κατέχει και διαχειρίζεται [κατέχει και διαχειρίζεται για λογαριασμό της ΕΚΤ, όχι της χώρας!] τα συναλλαγματικά διαθέσιμα της χώρας στα οποία περιλαμβάνονται τα σε συνάλλαγμα και χρυσό διαθέσιμα της Τράπεζας της Ελλάδος και του Ελληνικού Δημοσίου.
• Προωθεί ρυθμίσεις για τη διατήρηση της χρηματοπιστωτικής σταθερότητας και την αποτελεσματική διαχείριση χρηματοπιστωτικών κρίσεων.
• Εκδίδει τραπεζογραμμάτια ευρώ, τα οποία κυκλοφορούν ως νόμιμο χρήμα, μετά από έγκριση της ΕΚΤ [του μεγάλου αφεντικού], και είναι αρμόδια για την κυκλοφορία και διαχείριση των τραπεζογραμματίων και κερμάτων ευρώ στην Ελλάδα.
• Δημοσιεύει εκθέσεις και διεξάγει ερευνητικό έργο στο πλαίσιο της παρακολούθησης και ανάλυσης της οικονομικής συγκυρίας και της νομισματικής πολιτικής."
Οι δραστηριότητές της είναι πιστή αντιγραφή αυτών της ΕΚΤ. Η όλη λειτουργία της προκύπτει ότι είναι κάτι μεταξύ αντένας - υποκαταστήματος της ΕΚΤ στην Ελλάδα.

Ποιά είναι όμως η ΕΚΤ;
Είναι το κέντρο του Ευρωπαϊκού Συστήματος Κεντρικών Τραπεζών (ΕΣΚΤ) (των 27 κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης) και του Ευρωσυστήματος (των 16 κρατών-μελών που έχουν υιοθετήσει το ευρώ). Σκοπός και δραστηριότητες οι ίδιες που αναφέρθηκαν παραπάνω για την Τράπεζα της Ελλάδος. Η λειτουργία και η φιλοσοφία της προκύπτει από το καταστατικό της και την ΣΥΝΘΗΚΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ ΚΑΙ ΤΗ ΣΥΝΘΗΚΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΔΡΥΣΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ (C 321 E/1 29-12-2006) στην οποία αυτό το καταστατικό αποτέλεσε παράρτημα. Μεγαλύτερη δύναμη από αυτή τη νομική κατασκευή δεν θα μπορούσε να αποκτήσει!

Σύμφωνα με το Άρθρο 108 της ενλόγω συνθήκης η ΕΚΤ « Κατά την άσκηση των εξουσιών και την εκτέλεση των καθηκόντων και υποχρεώσεων που τους ανατίθενται από την παρούσα συνθήκη και το καταστατικό του ΕΣΚΤ, ούτε η ΕΚΤ, ούτε οι εθνικές κεντρικές τράπεζες, ούτε κανένα μέλος των οργάνων λήψης αποφάσεων των ιδρυμάτων αυτών, δεν ζητάει ούτε δέχεται υποδείξεις από τα κοινοτικά όργανα ή οργανισμούς, από την κυβέρνηση κράτους μέλους ή από άλλο οργανισμό."
Και για να μην υπάρχουν αμφιβολίες για το ποιός είναι το αφεντικό, στο Άρθρο 113που ρυθμίζονται οι σχέσεις των οργάνων διοίκησης της εΚΤ με τα άλλα όργανα την Ευρωπαικής Ενωσης προβλέπονται τα εξής:

"1. Ο πρόεδρος του Συμβουλίου και ένα μέλος της Επιτροπής μπορούν να συμμετέχουν χωρίς δικαίωμα ψήφου στις συνεδριάσεις του διοικητικού συμβουλίου της ΕΚΤ.Ο πρόεδρος του Συμβουλίου μπορεί να υποβάλλει προτάσεις προς εξέταση και ψήφιση από το διοικητικό συμβούλιο της ΕΚΤ.
2. Ο πρόεδρος της ΕΚΤ καλείται [υποχρεωτικά] να συμμετέχει στις συνεδριάσεις του Συμβουλίου όταν εξετάζονται θέματα σχετικά με τους στόχους και τα καθήκοντα του ΕΣΚΤ.

Ο πρόεδρος της ΕΚΤ και τα άλλα μέλη της εκτελεστικής επιτροπής μπορούν, αιτήσει του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου ή με δική τους πρωτοβουλία [όποτε θέλουν ενολίγοις], να εμφανίζονται ενώπιον των αρμοδίων επιτροπών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου."

Μετά αυτή τη μεγάλη παρένθεση ας επιστρέψουμε στα καθ’ημάς,

Ο διοικητής της τράπεζας της Ελλάδος και οι υποδιοικητές πρέπει να γίνονται αποδεκτοί και να προέρχονται κατά κανόνα από την διεθνή τραπεζιτική οικογένεια Ο νυν διοικητής για παράδειγμα κος Προβόπουλος, πέραν της συμμετοχής του στην διοίκηση διαφόρων ελληνικών τραπεζών υπήρξε Μέλος της Νομισματικής Επιτροπής (Monetary Committee) της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Οκτώβριος 1990 - Νοέμβριος 1993) και Αναπληρωτής Διοικητής (Alternate Governor) στο Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (IMF) για την Ελλάδα (Οκτώβριος 1990 - Νοέμβριος 1993). Ο υποδιοικητής κος Παπαδάκης, έχοντας θητεύσει κι αυτός σε διάφορες ελληνικές τράπεζες υπήρξε παράλληλα
μέλος ΔΣ, Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων, Λουξεμβούργο (2004-2007), 
αναπληρωτής Εκτελεστικός Διευθυντής και Μέλος ΔΣ, Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (IMF), Washington, DC (1992-1994) και  μέλος, Νομισματική Επιτροπή της ΕΟΚ, Βρυξέλλες (1990-1992).
Η δεύτερη θέση υποδιοικητή καλύπτεται απο την καθηγήτρια κα ΔΕΝΔΡΙΝΟΥ-ΛΟΥΡΗ ΕΛΕΝΗ, η οποία υπήρξε δ/ντρια του οικονομικού γραφείου του πρωθυπουργού της χώρας την περίοδο 2004-08 και ταυτόχρονα εκπρόσωπος της Ελλάδας στην Επιτροπή Οικονομικής Πολιτικής (EPC) της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και εκπρόσωπος της Ελλάδας στο Eurogroup WG της EPC.
Το ανώτατο όργανο διοίκησης (Γενικό Συμβούλιο) συμπληρώνεται από διάφορες "γλάστρες" θεσμικού χαρακτήρα, όπως οι πρόεδροι των συνδικαλιστικών φορέων των βιομηχάνων (Οδυσσέας Κυριακόπουλος, Μυλωνάς Γεώργιος), των επιμελητηρίων (Κασιμάτης γεώργιος), της ΓΣΕΕ (Πολυζωγόπουλος Χρήστος), του συλλόγου εργαζομένων της τράπεζας (Γοζαδινός Γιάννης), κλπ.
Την νομισματική πολιτική ή την τραπεζική εποπτεία πάντως προφανώς δεν την ασκεί ο κος Πολυζωγόπουλος, που κρατά ακόμα -με το αζημίωτο να υποθέσουμε;- την ίδια θέση.

(............)

Σάββατο, 24 Οκτωβρίου 2009

Ποιος κυβερνά αυτόν τον τόπο; (2)

Η Ευρωπαική Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) έχει στην ευρωπαική ζώνη το αποκλειστικό δικαίωμα έκδοσης χρήματος, λογιστικού και χαρτονομισμάτων. Τα κράτη, με την άδεια της, μπορούν να παράγουν μόνο τα κέρματα.

Η ΕΚΤ παράγει το χρήμα σε ένα κομπιούτερ, πληκτρολογώντας μηδενικά πίσω από το «1». Στη συνέχεια το δανείζει στις τράπεζες.


Οι τράπεζες με τη σειρά τους δανείζουν αυτό το χρήμα στις εταιρείες, αλλά  και στα κράτη για το λογιστικό κλείσιμο των ελλειμμάτων τους .


Οι τράπεζες δανείζονται με 1% σήμερα από την ΕΚΤ.
Τα κράτη δανείζονται απ’τις τράπεζες με 1% συν ένα περιθώριο επιτοκίου/κέρδους.
Αυτό το περιθώριο καθορίζεται από τις διαβλητότατες εταιρείες αξιολόγησης.


Οι απορίες μου τώρα:


Γιατί τα κράτη, κατ’ουσίαν εμείς οι φορολογούμενοι, πρέπει να περάσουμε από το γκισέ του νταβατζή να του ακουμπήσουμε το περιθώριο επιτοκίου που ορίζουν οι εταιρείες του, που κάνουν αξιολογήσεις? Γιατί να απαγορεύεται να δανειστούμε απευθείας από την ΕΚΤ, όπως κάνει οποιαδήποτε κωλοτράπεζα? Γιατί αυτή η κωλοτράπεζα να δανείζεται με 1%, κι εμείς τα κράτη, οι κοινωνίες, οι εργαζόμενοι να υποχρεωνόμαστε να ...περνούμε από το γκισέ? Ποιό αξιόπιστη είναι η όποια  κωλοτράπεζα απ'τους ανθρώπους που απαρτίζουν ένα κράτος? Στέκει να συγκρίνουμε μια ανθρώπινη κοινωνία με μία τράπεζα?

Πέμπτη, 8 Οκτωβρίου 2009

Ποιος κυβερνά αυτόν τον τόπο;

Η απάντηση στο κλασσικό ερώτημα
«Ποιος, τέλος πάντων, κυβερνά αυτόν τον τόπο;»
ίσως βρίσκεται, για σήμερα, στις εξής συγκυρίες:



  • Tο τελευταίο ραντεβού του απερχόμενου πρωθυπουργού K.Καραμανλή ήταν με τον διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδος.

  • Το πρώτο ραντεβού του νέου πρωθυπουργού Γεωργίου Παπανδρέου συμπτωματικά πάλι ήταν με τον διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδος.



Και μην το πει κανείς συμπτωματικό, όταν υποτίθεται ότι την οικονομική πολιτική ασκούν οι αρμόδιοι υπουργοί.


Όπως συμπτωματικό δεν ήταν και το «γλείψιμο» του ευρώ-τραπεζίτη Λουκά Παπαδήμου, όταν του έγινε η πρόταση από το ΠΑΣΟΚ να μπει πρώτος τη τάξει στο ψηφοδέλτιο επικρατείας.


Τρίτη, 29 Σεπτεμβρίου 2009

Σε τι διαφέρεις από το αφεντικό σου?

[Το κείμενο που ακολουθεί είναι από τα συνηθισμένα χιουμοριστικά mail που προωθούνται από φίλο σε φίλο.
Το βρήκα πολύ εμπνευσμένο κι εύστοχο σχόλιο για την κουλτούρα της εργασίας στους σύγχρονους γραφειακούς χώρους.
Το πραγματικό αφεντικό είναι απών, έχει χαθεί στο ομιχλώδες βάθος της ιεραρχικής κλίμακας, κρυμένο πίσω από τον εκάστοτε ιεραρχικά ανώτερο].

Όταν σου παίρνει πολύ ώρα, είσαι αργός. Όταν παίρνει πολλή ώρα στο αφεντικό σου, είναι προσεχτικός.

Όταν δεν κάνεις κάτι, είσαι τεμπέλης. Όταν δεν κάνει κάτι, είναι απασχολημένος.

Όταν κάνεις λάθος, είσαι ηλίθιος. Όταν κάνει λάθος, είναι άνθρωπος.

Όταν το κάνεις όπως θες εσύ, δεν κάνεις ό,τι σου είπαν. Όταν το κάνει το αφεντικό σου, είναι δημιουργικός.

Όταν το κάνεις μόνος σου, δεν είσαι συνεργάσιμος. Όταν το κάνει το αφεντικό σου, παίρνει πρωτοβουλία.

Όταν παίρνεις θέση, είσαι ξεροκέφαλος. Όταν παίρνει θέση, είναι αποφασιστικός.

Όταν παραβιάζεις έναν κανόνα, είσαι ανατρεπτικός και εγωκεντρικός . Όταν το αφεντικό σου ξεχνά μερικούς κανόνες, είναι πρωτοπόρος.

Όταν βοηθάς ένα συνάδελφο, " χαζεύεις και παρατάς τη δουλεία". Όταν το κάνει το αφεντικό σου, " παίζει ομαδικά".

Όταν κάποιος άλλος σε βοηθάει, " φορτώνεις" άλλους. Όταν κάποιος τον βοηθάει, κατανέμει ευθύνες.

Όταν είσαι εκτός γραφείου, "περιφέρεσαι ασκόπως" ή " κοπροσκυλιάζεις". Όταν το κάνει το αφεντικό σου, "είναι σε δουλειά" ή "έχει meeting".

Όταν τηλεφωνείς και λες ότι είσαι άρρωστος, έκανες το Σαββατοκύριακο τριήμερο. Όταν το κάνει το αφεντικό σου, πρέπει να είναι πολύ άρρωστος.

Όταν ζητάς να φύγεις νωρίτερα, έχεις γκόμενα ή πάς για ψώνια.. Όταν το αφεντικό σου φεύγει νωρίτερα, έχει σημαντική δουλειά.

Όταν παίρνεις αύξηση, είσαι τυχερός ή έγλυψες κώλους. Όταν παίρνει εκείνος, πραγματικά την άξιζε.

Όταν κάνεις καλή δουλειά, σου χτυπούν την πλάτη και λένε μπράβο. Όταν το αφεντικό σου κάνει καλή δουλειά, το μπόνους χτυπάει ταβάνι..

Όταν ξεχνάς να κάνεις κάτι, ακούς ότι " όλα πρέπει να στα λένε;;; ". Όταν δεν κάνει κάτι το αφεντικό σου, " ε όλα αυτός θα τα κάνει;"!

ΓΙΑ ΤΗ ΖΩΗ του Ναζίμ Χικμέτ

Η ζωή δεν είναι παίξε-γέλασε
Πρέπει να τηνε πάρεις σοβαρά,
Όπως, να πούμε, κάνει ο σκίουρος,
Δίχως απ' όξω ή από πέρα να προσμένεις τίποτα.
Δε θα 'χεις άλλο πάρεξ μονάχα να ζεις.

Η ζωή δεν είναι παίξε-γέλασε
Πρέπει να τηνε πάρεις σοβαρά
          Τόσο μα τόσο σοβαρά
          Που έτσι, να πούμε, ακουμπισμένος σ' έναν τοίχο
          με τα χέρια σου δεμένα
               Ή μέσα στ' αργαστήρι
               Με λευκή μπλούζα και μεγάλα ματογυάλια
Θε να πεθάνεις, για να ζήσουνε οι άνθρωποι,
Οι άνθρωποι που ποτέ δε θα 'χεις δει το πρόσωπό τους
                       και θα πεθάνεις ξέροντας καλά
Πως τίποτα πιο ωραίο, πως τίποτα πιο αληθινό απ' τη ζωή δεν είναι

Πρέπει να τηνε πάρεις σοβαρά
Τόσο μα τόσο σοβαρά
Που θα φυτεύεις, σα να πούμε, ελιές ακόμα στα εβδομήντα σου
Όχι καθόλου για να μείνουν στα παιδιά σου
Μα έτσι γιατί το θάνατο δε θα τονε πιστεύεις
Όσο κι αν τον φοβάσαι
Μα έτσι γιατί η ζωή θε να βαραίνει πιότερο στη ζυγαριά.

Η ζωή δεν είναι παίξε-γέλασε
Πρέπει να τηνε πάρεις σοβαρά,
Όπως, να πούμε, κάνει ο σκίουρος,
Δίχως απ' όξω ή από πέρα να προσμένεις τίποτα.
Δε θα 'χεις άλλο πάρεξ μονάχα να ζεις.
Τις πιο όμορφες μέρες μας δεν τις ζήσαμε ακόμα
Κι αχ ό,τι πιο όμορφο θα 'θελα να σου πω
Δε στο 'πα ακόμα.
(απόδοση Γιάννης Ρίτσος)

Τετάρτη, 9 Σεπτεμβρίου 2009

Aλλοτρίωση

Πρόκειται για λέξη που μ'έχει "ιντριγκάρει" από τα φοιτητικά μου χρόνια. Στην προκειμένη, ας εννοήσουμε μ'αυτόν τον όρο τη δυστυχία του ανθρώπου που είναι βουτηγμένος σ’ένα τρόπο ζωής κι ένα σύστημα ιδεών, αρχών και εννοιών, που ούτε ελέγχει, ούτε έχει επιλέξει ο ίδιος.

Κι επειδή ο τρόπος ζωής μας επηρεάζεται άμεσα από την εργασία, ας δούμε πως εξελίχθηκε αυτή:

Μέχρι την εμφάνιση της βιομηχανίας, στα πλαίσια του φεουδαρχικού συστήματος, οι πρόγονοι μας ζούσαν παράγοντας τα προς το ζην, είτε από τη γη, είτε στο σπίτι, είτε στα εργαστήρια. Οι κανόνες της κοινωνικής ζωής παραδιδόταν από γενιά σε γενιά και ερχόταν από πολύ παλιά. Το εμπόριο ασκούνταν σε ακτίνα λίγων μόλις χιλιομέτρων. Αργότερα επεκτάθηκε ενοποιώντας μεγαλύτερες εκτάσεις γης, χωριών και πόλεων, για να φθάσει μετά τις ανακαλύψεις των θαλασσοπόρων να γίνει διηπειρωτικό. Στη συνέχεια, η "συμπαθής" τάξη των εμπόρων αποφάσισε να παράγει η ίδια μαζικά τα αγαθά που εμπορευόταν. Χρειάσθηκε για το σκοπό αυτό εργάτες, που τους βρήκε ξεριζώνοντας τους βίαια από τα χωριά τους και συγκεντρώνοντας τους -χάρι στην προσφορά δουλειάς- στις πόλεις (ποιος είπε ότι η οικονομική βία είναι μικρότερης ισχύος από τη φυσική;).
Το πρόβλημα της πειθαρχίας των ανεκπαίδευτων γεωργών που ανέκαθεν ταλαιπωρεί τη βιομηχανία, λύθηκε με τις μεθόδους «επιστημονικής» οργάνωσης της εργασίας. Ο βιομηχανικός εργάτης αρχικά πήρε ένα καρτελάκι ημερήσιων καθηκόντων που όφειλε να κάνει, με τον τρόπο που τον είχαν εκπαιδεύσει και με εργαλεία που είχαν σχεδιάσει άλλοι. Ο ίδιος αργότερα βρέθηκε να εκτελεί μια μονότονη εργασία με τις τρελές ταχύτητες που ρύθμιζε ο ιμάντας μεταφοράς της γραμμής παραγωγής. Και σήμερα στα ιδιαίτερα ελκυστικά υποτίθεται επαγγέλματα των τραπεζικών χορηγήσεων, αφού εκτιμήσει τις ανάγκες μιας επιχείρησης πληκτρολογεί τους αριθμούς στον Η/Υ, περιμένοντας να αποφανθεί αυτός για την έγκριση του δανείου.
Αυτή η αποδοχή προτύπων και μεθόδων εργασίας δεν είναι παρά η εσωτερίκευση μιας εθελούσιας υποταγής στους κανόνες της εργοδοσίας, στο όνομα ενμέρει της τεχνολογικής προόδου.
Παράλληλα μ’αυτές τις εξελίξεις ήρθε το ιδεολογικό μπέρδεμα:

• Ο εργοδότης που μολύνει το περιβάλλον και γίνεται πλούσιος από την εργασία μας, είναι ο “πατερούλης” που μας προσφέρει δουλειά και τα προς το ζην.
• Το κράτος που υποτίθεται ότι είναι «εκεί» για να μας φροντίζει με την δημόσια παιδεία, υγεία και τις υποδομές, μας σαπίζει στο ξύλο όταν διαδηλώνουμε, στο όνομα της κοινωνικής τάξης.
 • Τα μαζικά μέσα ενημέρωσης που μας βομβαρδίζουν με πληροφορίες και εικόνες τόσα χρόνια, αλλά τίποτα δεν μαθαίνουμε για τη ζωή μας, γι’αυτό και κουραστήκαμε να τα διαβάζουμε, να τα ακούμε, να τα βλέπουμε.
• Ο θεός που είναι πανάγαθος, έχει υπαλλήλους παπάδες με χρυσοποίκιλτα άμφια, διαχειριστές ακινήτων, τραπεζών, κλπ.
• Η καταναλωτική προπαγάνδα, που όπως με τη μόδα μας κάνει να αλλάζουμε ρούχα κάθε χρόνο, μας στέλνει να δουλεύουμε περισσότερες ώρες απ’ότι πριν ανακαλυφθούν τα ρομπότ, τα οποία υποτίθεται θα μας απάλλασσαν από την εργασία.

Τελειώνοντας...
Mέχρι τον 19ο αιώνα που οι άνθρωποι διατηρούσαν σε μεγάλο βαθμό το εννοιολογικό σύστημα των τοπικών κοινωνιών τους (προιόντα με μεγάλη αξία χρήσης, συλλογικές μορφές ζωής -όπως αυτός της διευρυμένης οικογένειας με δεσμούς αλληλεγγύης-, ομαδικές μορφές διασκέδασης, κλπ) η αλλοτρίωση περιοριζόταν στην εργασία. Τα προιόντα αυτής, όμως, αποκτούσαν ταμπελάκια τιμών και γινόταν αμέσως εμπορεύματα. Με όση τρυφερότητα κι αν τάβλεπε ο παραγωγός εργάτης στην παραγωγική διαδικασία, αυτά με το που ολοκληρώνονταν, περνούσαν στην απέναντι όχθη, ανήκοντας στους ιδιοκτήτες των μέσων παραγωγής. Αλλά και η ίδια η ζωή του εργάτη, αν αναλογισθεί κανείς τις 12-15 ώρες που δούλευε τότε, αλλά πολύ συχνά και σήμερα, εμπόρευμα έγινε κι αυτή που μεταβιβάζεται στον ιδιοκτήτη έναντι του πινακίου φακής που απαιτείται για την αναπαραγωγή του ή για την απορρόφηση της παραγωγής και την μακροοικονομική ισορροπία.

Πριν όμως“δώσουμε αυτί” σ’όλα εκείνα τα μελοδραματικά για την «δυστυχία του πολιτισμού μας», με τις ατελείωτες παραλλαγές το όρου που μας απασχολεί εδώ, όπως,
αποξένωση, απογοήτευση, μοναξιά, αδιαφορία, έλλειψη ενδιαφέροντος, συνεχής κατάσταση κόπωσης, παραίτηση, κλπ,
ας αναλογιστούμε

• Πως νοιώθει ένας παραγωγός που του παίρνουν το «παιδί» του, δηλ.τα προϊόντα που παράγει.
• Πως νοιώθει όταν όλα αυτά τα παιδιά του, στα οποία ξεζουμίστηκε απ’όλους τους χυμούς της ζωής του, αντί να τα νοιώθει δικά του, τα βρίσκει στις προθήκες των βιτρινών, απέναντι του, ξένα κι απροσπέλαστα;
• Πώς νοιώθει ως εργαζόμενος όταν λειτουργεί για τόσες ώρες με λοβοτομή, προκειμένου να εκτελεί σιωπηλά με βάση τις διαδικασίες και τις εντολές των επιβλεπόντωνν;
• Πως νοιώθει ο άνεργος που σφύζει από υγεία και ζωή, όταν το σύστημα του στερεί το μοναδικό εισιτήριο για τη ζωή που αναγνωρίζει , τα χρήματα, τον κρατά έξω από την κοινωνία και τον κάνει να νοιώθει άχρηστος;
• Πώς νοιώθει ο διανοητής επιστήμονας όταν μετά την τεχνικο-οικονομική πρόοδο του εικοστού αιώνα, αντί τα ρομπότ να μας απαλλάσσουν από τις κοπιαστικές εργασίες, χρησίμευσαν μόνο στην αύξηση της τεχνολογικής ανεργίας και των κερδών των εργοδοτών;

Πώς είναι δυνατόν, λοιπόν, όταν τόσες γενιές πίσω, διαδοχικά υποστήκαν όλους αυτούς τους συναισθηματικούς ακρωτηριασμούς, να μην έχουμε χάσει τον μπούσουλα, την άρθρωση μας, τη λογική μας;

Η αλλοτρίωση, ωστόσο, δεν είναι πάθηση, όσο κι αν πάνω σ’αυτόν τον καμβά κεντούν οι ιδεολογικοί μάγειροι, μιλώντας για αρρώστια του πολιτισμού μας. Ούτε κανένας χαμένος παράδεισος, ή, η απώλεια της Θείας χάριτος. Είναι η δυστυχία μας από μια δουλειά, ένα τρόπο ζωής κι ένα εννοιολογικό μπέρδεμα, που σχεδιάζουν συνέχεια κάποιοι άλλοι για μας, πριν από μας. Με ζητούμενο την καθυπόταξη μας.

Μόνο που είναι πολύ μικρή η ζωή μας και πολύ λίγος ο χρόνος που μας αφήνει η κρεατομηχανή της δουλειάς να αφιερώσουμε, προκειμένου να κατανοήσουμε τις πολύ μακροπρόθεσμες τάσεις που διαμορφώνουν τη κοινωνία μας και να εξεγερθούμε για να τις αλλάξουμε.

Ή, ίσως πάλι, να είμαστε απλά Ανθρωποι, έτσι όπως ζούμε απλά και ηθικά, απολαμβάνοντας τη σύντομη ζωή μας στη φύση, με τα παιδιά μας, με τις παρέες μας, «τα κοψίδια και τα ξύδια» μας, αρνούμενοι να σκεφτόμαστε συνέχεια με τον δικό τους διεστραμμένο τρόπο, του μοναδικού κυρίαρχου γι’αυτούς μαμμωνά, του χρήματος. Ισως να γινόμαστε, έτσι, οι θεματοφύλακες μιας ανθρωπιάς που αντιστέκεται. Εστω ανίκανης σήμερα να διαχειριστεί μ’αξιοπρέπεια τα πράγματα της ζωής. Παρόλη τη τεχνολογική πρόοδο.
Παρόλο που κατά τους ποιητάς (Χαλίλ Γκιμπράν, εν προκειμένω)
η ευημερία δεν είναι κάτι δύσκολο.

«Η ευημερία είναι συνέπεια δύο πραγμάτων: της εκμετάλλευσης της γης και της διανομής των προϊόντων της».
Ετσι απλά.

Δευτέρα, 7 Σεπτεμβρίου 2009

Ακούγοντας τον πρωθυπουργό

στην έκθεση, μπήκα στον πειρασμό να σκέφτομαι την ομιλία του σαν να ήμουν εγώ το αφεντικό του. Ιδού αυτές οι σκέψεις μου λοιπόν:

Απευθυνόταν στον κόσμο, όχι σε μένα. Ετσι πρέπει.


Προσπαθούσε με την παθιασμένη ειλικρίνεια του απατεώνα ψεύτη -που έχει πρώτος πιστέψει στα ψέμματα του- να πείσει τον κόσμο ότι τα σκληρά μέτρα είναι προς το συμφέρον του.


Είχε δει από μήνες ότι έχανε το παιχνίδι, αλλά τελικά με τις σκηνοθετικές ικανότητες που έχει , δραματοποίησε τη πτώση του, με την προκήρυξη αυτών των πρόωρων εκλογών.


Ο Γιώργος με την παρέα του δεν κρατιόντουσαν. Ενα ολόκληρο χρόνο πριν, ανακοίνωσαν ότι την άνοιξη θα το πάνε σε εκλογές. Ορεξάτα τα παιδιά να ξαναπιάσουν δουλειά (τις κουτάλες).


Ο Κώστας, όμως, πιο σοβαρός και πιο υπεύθυνος επαγγελματίας. Σκέφθηκε τι αναστάτωση θα προκαλούσε η παρατεταμένη προεκλογική περίοδος στις προμήθειες και στα άλλα επιχειρηματικά νταραβέρια μας με το δημόσιο (βασικός χρηματοδότης μας γαρ, της ιδιωτικής οικονομίας). Κι αποφάσισε να παραδώσει την καρέκλα τόσους μήνες πριν.


Και σαν να μην έφτανε αυτό. "Αφού θα χάσω που θα χάσω" σκέφθηκε, "ευκαιρία να βοηθήσω ακόμα και με την ήττα μου". Αυτή τη περίοδο της κρίσης, είναι γνωστό ότι χάλασε ο ιδεολογικός αυτόματος πιλότος της νεοφιλελεύθερης διαχείρισης και ξαναζεσταίνονται οι κευνσιανές συνταγές, που θέλουν να ενισχύσουν τη κατανάλωση. Αυτές τις συνταγές μελετούν εκεί στο ΠΑΣΟΚ γιατί φοβούνται λέει τις κοινωνικές εξεγέρσεις.

Με τις εξαγγελίες, όμως, του Κωστάκη, ο κόσμος θα μασίσει το παραμύθι ότι "σίγουρα είναι σοβαρά τα πράγματα για να ρισκάρει προεκλογικά τέτοιες αντιλαικές εξαγγελίες" ο Καραμανλής. Θα βάλει λοιπόν την ουρά στα σκέλια, κι έτσι ο Γιώργος δεν θα μπορεί να επικαλείται κοινωνικές εξεγέρσεις για να προτείνει τις πολιτικές του.  Ως πρωθυπουργός πλέον, θα εφαρμόσει απλά τα αντιλαικά μέτρα που εξήγγειλε ο Κώστας. Τέτοιες πρωτοβουλίες παίρνει ο Κώστας που τον κάνουν ...μοναδικό.


Σίγουρα, όμως, θα τα έχουν πεί κι από πριν όλ'αυτά. Είναι καλά παιδιά και οι δυό τους, από καλές οικογένειες. Και γνώστες της δουλειάς. Πέρα από το "να κάνουν το κομμάτι τους", ποτέ δεν ξεχνούν ...το αφεντικό.

Για το χρήμα

"… αυτό που μπορεί να πληρώσει το χρήμα, αυτό ακριβώς είμαι εγώ, ο κάτοχος του χρήματος.

Οι ιδιότητες του χρήματος είναι δικές μου, εμένα του κατόχου, ιδιότητες και ουσιαστικές δυνάμεις. Ετσι, αυτό που είμαι και αυτό που μπορώ να κάνω, σε καμία περίπτωση δεν καθορίζεται από την ατομικότητά μου.
Είμαι άσχημος, αλλά μπορώ ν' αγοράσω την πιο όμορφη γυναίκα. Αυτό σημαίνει ότι δεν είμαι άσχημος, γιατί το αποτέλεσμα της ασχήμιας, η απωθητική της δύναμη, εξουδετερώνεται από το χρήμα.
Είμαι κουτσός, αλλά το χρήμα μού προμηθεύει 24 ποδάρια, κατά συνέπεια δεν είμαι κουτσός.
Είμαι κακός, ανυπόληπτος, ασυνείδητος και κουτός άνθρωπος. Το χρήμα όμως, είναι ευυπόληπτο Και το ίδιο και ο κάτοχός του...
Είμαι άμυαλος, αν όμως το χρήμα είναι ο πραγματικός νους όλων των πραγμάτων, πως είναι δυνατό ο κάτοχός του να είναι άμυαλος; Κάτι περισσότερο,
ο κάτοχος του χρήματος μπορεί να εξαγοράσει έξυπνους ανθρώπους για λογαριασμό του. Συνεπώς έχει εξουσία πάνω σε έξυπνους ανθρώπους, εξυπνότερους απ' αυτόν.


Με το χρήμα μπορώ να έχω το καθετί που επιθυμεί η ανθρώπινη καρδιά. Δεν είμαι έτσι κάτοχος όλων των ανθρώπινων ικανοτήτων; Δεν αντιστρέφει λοιπόν το χρήμα όλες μου τις ανικανότητες σε ικανότητες;"


YΓ. Βρήκα το παραπάνω απόσπασμα να αποδίδεται στα [οικονομικά & φιλοσοφικά χειρόγραφα του 1844] του Μάρξ. Γιατί νομίζω ότι κάτι αντίστοιχο είχα διαβάσει και σε ένα θεατρικό του Σαίξπηρ;

Παρασκευή, 28 Αυγούστου 2009

Είμαι καλά;

Ο Μαρξ κι ο Φρόυντ πραγματοποίησαν στο δεύτερο μισό του 19ου αιώνα τις δύο μεγαλύτερες ανακαλύψεις - επαναστάσεις στον τομέα των λεγόμενων επιστημών του ανθρώπου (φιλοσοφία, κοινωνιολογία, πολιτική οικονομία, …): τον ιστορικό υλισμό ο ένας, το ασυνείδητο ο άλλος.
Όπως είναι φυσικό στον κόσμο της διανοητικής εργασίας, δεν επινόησαν τίποτε εκ του μηδενός. Ούτε οι κοινωνικές τάξεις, ούτε η ηθική του σοσιαλιστικού οράματος, ούτε η πολιτική οικονομία ήταν άγνωστες προ Μαρξ. Αντιστοίχως, από την αρχαιότητα ήταν γνωστή η χρήση χρησμών, ονείρων, εξορκισμών, κλπ σε κάποιες θεραπευτικές πρακτικές. Και οι δυο τους, δημιούργησαν λοιπόν τη θεωρία ή τις πρώτες μορφές της θεωρίας ενός αντικειμένου που προϋπήρχε ήδη.

Αυτό που δεν είχα συνειδητοποιήσει, ήταν ο κατ’εμέ συνδετικός κρίκος των δύο μεγάλων αυτών διανοητών. Η αντίληψη που διαμόρφωσαν για το υποκείμενο, τη συνειδητότητα και την ελεύθερη βούληση του ατόμου. Κουβαλώντας ως σφραγίδα πάνω μου εκείνο το φοιτητικό σύνθημα «πέρα από τον ιμπεριαλισμό υπάρχει και η μοναξιά» και
βλέποντας την υπεραξιοποίηση φρουδικών προσεγγίσεων από τα media, τις επιχειρήσεις και τους «κοινωνικούς μηχανικούς» για τον έλεγχο των κοινωνιών μας,
ήλπιζα να βρω, κάποια στιγμή, εκείνο που θα συνδέει
την ταξική σύγκρουση και το συλλογικό αγώνα για τον εξανθρωπισμό των κοινωνιών μας,
με την εσωτερική λειτουργία του κάθε μεμονωμένου ατόμου.

Η ιδεολογία που αντιλαμβάνεται τον άνθρωπο ως υποκείμενο, με έλλογη συνείδηση και ελευθερία βούλησης, δεν είναι παρά η φιλοσοφική μορφή της αστικής ιδεολογίας που κυριάρχησε στην ιστορία τους τελευταίους έξι αιώνες. Από τον διαφωτισμό και μετέπειτα. Από τότε ακόμα, στην κλασική πολιτική οικονομία, η αντίληψη του ανθρώπου ως «homo oeconomicus», που έχει ξεκάθαρη συνείδηση των αναγκών του και προβαίνει σε συνειδητές πράξεις συναλλαγής, προκειμένου να ικανοποιήσει αυτές τις ανάγκες του, συντελώντας έτσι στην γενικότερη ευημερία της κοινωνίας, αποτελεί ως σήμερα των πυρήνα της αστικής οικονομικής θεωρίας.

Αυτή η φιλοσοφική αντίληψη του υποκειμένου που έχει συνείδηση του εαυτού του, είναι αυτονόητη για την αστική σύλληψη της ηθικής και της ψυχολογίας. Αυτή η ηθική χρειάζεται ένα υποκείμενο που να έχει συνείδηση του εαυτού του και να είναι υπεύθυνο για τις ενέργειες του, προκειμένου το υποκείμενο αυτό να υποχρεωθεί να υπακούει «ενσυνείδητα» σε κανόνες, που δεν θα συνέφερε να του επιβληθούν με τη βία.

Επιπλέον, η ύπαρξη συνείδησης είναι απολύτως απαραίτητη προκειμένου το άτομο που την κατέχει να πραγματοποιήσει μέσα του την αναίρεση του συγκρουσιακού διχασμού που προκαλεί η ταξική αντίθεση και πάλη και να πετύχει την συμφιλίωση και ενότητα που απαιτεί η αστική ιδεολογία.

Ο Μαρξ απορρίπτει το ότι τα άτομα είναι τα υποκείμενα της οικονομικής και ιστορικής διαδικασίας. Γι αυτό το λόγο στο «Κεφάλαιο» θεωρεί σημαντικό να διευκρινίζει επανειλημμένα ότι τα άτομα πρέπει να εκληφθούν ως φορείς λειτουργιών και ότι οι ίδιες οι λειτουργίες καθορίζονται και προσδιορίζονται από τις (οικονομικές, πολιτικές, ιδεολογικές) σχέσεις της ταξικής πάλης που θέτουν σε κίνηση ολόκληρη την κοινωνική δομή, ακόμη και όταν αυτή απλά αναπαράγεται Ο Μαρξ δεν χάνει ποτέ από τα μάτια του τα συγκεκριμένα άτομα αλλά - εφόσον και αυτά εντάσσονται στο «συγκεκριμένο» - αποτελούν «σύνθεση πολλών προσδιορισμών» τους περισσότερους από τους οποίους ανέλυσε στο Κεφάλαιο.

Το αντικείμενο του Φρόυντ δεν είναι το ίδιο με του Μαρξ. Η δουλειά του δεν αφορούσε καθόλου την «κοινωνία» ή τις «κοινωνικές σχέσεις», αλλά ειδικά φαινόμενα που επιδρούν στα άτομα. Ωστόσο, είναι άτεγκτος όσον αφορά την ιδεολογική επικυριαρχία της συνείδησης: «Πρέπει να βρούμε τον τρόπο να χειραφετηθούμε από τη λειτουργία του συμπτώματος "καθαρότητα της συνείδησης"» Για ποιο λόγο; Διότι η συνείδηση δεν είναι σε θέση να διεκπεραιώσει αφ' εαυτής μια «διάκριση των συστημάτων» βάσει των οποίων δομείται ως μηχανισμός. Σε μια πρώτη τοπολογία (αποτύπωση χώρου) αυτός ο μηχανισμός περιλαμβάνει το ασυνείδητο, το προσυνειδητό και το συνειδητό, σε συνδυασμό με μια βαθμίδα «λογοκρισίας» η οποία απωθεί στο ασυνείδητο τις αφόρητες για το προσυνειδητό και το συνειδητό εκδηλώσεις ορμών. Στη δεύτερη τοπολογία, αυτός ο μηχανισμός περιλαμβάνει το Αυτό, το Εγώ και το Υπερεγώ και η απώθηση πραγματοποιείται από ένα τμήμα του Εγώ και του Υπερεγώ.

Το Εγώ, ως έδρα καθαρής συνείδησης, παύει να έχει πλήρη συνείδηση του εαυτού του. Και η συνείδηση είναι τυφλή απέναντι στη «διάκριση των συστημάτων», δεδομένου ότι αποτελεί απλώς ένα σύστημα δίπλα στα άλλα, το σύνολο των οποίων υπόκειται στη συγκρουσιακή δυναμική της απώθησης.

Αρα για πιο έλλογο υποκείμενο μιλάμε, για ποιόν άνθρωπο που «προικίστηκε μόνος αυτός από την φύση/θεό με συνείδηση», για ποιόν homo oeconomicus που έλλογα, έστω και χωρίς συνειδητή επιδίωξη, συντελεί στο γενικό καλό; Οι ανακαλύψεις των δύο μεγάλων θεωρητικών επαναστατών κατέρριψαν από το βάθρο του το ιδεολογικό κατασκεύασμα του ανθρώπου ως κατ’εικόνα και ομοίωση ενός έλλογου δημιουργού.

Σ’αυτή την αμφισβήτηση του συνειδητού, έλλογου και υπευθύνου ατόμου, που με τις ιδιότητες του αυτές φτιάχνει τη μοίρα του και την ιστορία, πιστεύω ότι βρίσκεται μια αντίληψη για τη ζωή μου και την κοινωνική μου λειτουργία που ανοίγει τους ορίζοντες. Υπάρχουν τόσοι πολλοί ματαιόδοξοι «l’etat c’est moi» και άλλοι τόσοι φιλολαικοί Ροβεσπιέροι… Η κατανόηση των «νόμων» μόνο της μαρξικής οικονομικής θεωρίας και οι κοινωνικοί αγώνες δεν αρκούν, αν δεν αντιληφθεί κανείς, στον ίδιο ελλειπτικό έστω βαθμό μ’αυτούς, και τους μηχανισμούς της κατά Φρόυντ συνείδησης: ασυνείδητο-συνειδητό, εγώ-υπερεγώ, απώθηση, … Αν δεν αντιληφθεί ότι, στο εφήμερο πέρασμα μας από τη ζωή, δεν είμαστε (τα πιστεύω μας, η ιδεολογία μας, ο βαθμός συνειδητότητας μας) παρά «προιόντα» των κοινωνικών σχέσεων στις οποίες υπεισερχόμαστε προκειμένου να μορφωθούμε, να εργασθούμε και να αναπαραχθούμε.


ΥΓ. Δεν έγινα ξαφνικά αναλυτής του Μαρξ και Φρόυντ. Με συγκλόνισε όμως η ανάγνωση ενός άρθρου του Λουί Αλτουσέρ με τίτλο «Για τον Μαρξ και τον Φρόυντ» που βρίσκεται εδώ (http://clubs.pathfinder.gr/TROTSKISTHS/227982?forum=28713&read=5),
και προσπάθησα να καταγράψω αυτό που με άγγιξε περισσότερο. Και όπως παντού και πάντα, τίποτε δεν συγκρίνεται με το πρωτότυπο, έστω κι αν αυτό είναι …μόλις 22 σελ.!

Πέμπτη, 20 Αυγούστου 2009

Δείκτες ασφυξίας

Ολο το 2007 σφραγίστηκαν 89.072 επιταγές.
Την επόμενη χρονιά 118.036.
Στο επτάμηνο Ιανουαρίου – Ιουλίου φέτος σφραγίστηκαν 196.431 τεμάχια.

Σε αξίες, η εκτίναξη στα 2 δισ. ευρώ είναι η χειρότερη «επίδοση»
που έχει καταγραφεί ποτέ
όχι μόνο σε επίπεδο επταμήνου, αλλά και σε ετήσια βάση (1,5 δις το 2005).

Η οικοδομή χάλια, η βιομηχανία κάτω, ο τουρισμός χάνει λεφτά: η ανεργία στα ύψη.

Στο μακρινό αυτό ακρωτήρι αυτό της βαλκανικής χερσονήσου όπου ζούμε,
ακόμη και η κρίση φθάνει με καθυστέρηση.

Τετάρτη, 19 Αυγούστου 2009

The story of stuff ή το Παραμύθι των πραγμάτων

Απολαύστε το βιντεάκι αυτό (σε τρία διαδοχικά μέρη), αφιερώνοντας μόλις 20 λεπτά συνολικά!
Αξίζει τον κόπο....

Η δημιουργός του, με όλη την ιστορία του βίντεο βρίσκεται για τους αγγλομαθείς στη δ/νση "εδώ" (www.storyofstuff.com). Μας την σύστησε ("κάτι σαν συνεισφορά στην παρέα") η Κατερίνα.









Δευτέρα, 13 Ιουλίου 2009

Αυτοβιογραφία

ΣΥΝΑΙΝΕΣΗ
Φιλιά που γίνονται ρουφήχτρες της θάλασσας
και
πόθοι που γίνονται κινούμενη άμμος
μας κρατάν από το χέρι
και μας ορκίζουν.

ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΗ
Προσπαθώ πάντα
νάμαι ένας άνθρωπος λογικός
όμως εσύ εμφανίζεσαι
σε τακτά χρονικά διαστήματα
κρατώντας ένα εξώγαμο στην αγκαλιά.


ΤΙΜΩΡΙΑ
Ας ανθίζουν οι τριανταφυλλιές
κι ας επιστρέφουν οι εραστές λαβωμένοι.

Οι μέρες αλληλοαναιρούνται και προοδεύουν.


ΤΑ ΚΙΝΕΖΙΚΑ ΒΑΖΑ
Ο,τι λέμε σε στιγμές ερωτικού πόθου είναι λόγια του αέρα. Ολοι τώρα λίγο πολύ κυνηγούμε φάλαινες σε θάλασσες απέραντες και κρύες, πολύ συχνά πιστεύοντας πως είμαστε κατευθείαν απόγονοι του Moby Dick, ενώ το μέγεθοςτης συνήθειας μας αφήνει αδιάφορους. Δεν υπάρχουν πια φαεινές ιδέες για να επενδύσουμε τα λάθη της νεότητας ούτε
«νύχτες μαγικές ονειρεμένες στην Αραπιά».
Η μόνη μας ελπίδα είναι το κανό.

Ανθρωποι χωρίς μνήμη έρχονται και μας ζητούν πληροφορίες για τις μεγάλες υφαντουργίες της Αγγλίας τον δέκατο ένατο αιώνα.
Ανθρωποι χωρίς μνήμη κάνουν ωτοστόπ και κάποτε φορτικά επιμένουν να τους πάρουμε μαζί μας. Εμείς όμως που μεγαλώσαμε μέσα σε κλασικά εικονογραφημένα και κάπως αργά μάθαμε ότι η Σαντορίνη ήταν η χαμένη Ατλαντίδα, δεν έχουμε άλλη εκλογή από το να ποτίζουμε συνεχώς τον ωραίο υάκινθο που κάποτε υπήρξε η Αριάδνη
αυτή η άτιμη γυναίκα που εμφανιζόταν σταθερά έξω από υπαίθριους κινηματογράφους τις Κυριακές άλλοτε ενδίδοντας ανοιχτά χωρίς περιστροφές κι άλλοτε όλο τσαλίμια και μυστήρια γλυκοκοιτώντας τους φαντάρους και τη χρυσή νεολαία της πόλεως.

Όμως τα χρόνια περνούν.
Δεν μπορούμε αιωνίως να θαυμάζουμε τα κινέζικα βάζα. Πρέπει γρήγορα να καταταγούμε στον κόκκινο στρατό, να πάρουμε μέρος στη μάχη του Στάλινγκραντ
και κατόπιν ήσυχοι να γράψουμε τα απομνημονεύματα μας.

Πέμπτη, 9 Ιουλίου 2009

Είμασταν απασχολημένοι...

Τριάντα χρόνια στον αγώνα της επιβίωσης, στην κρεατομηχανή της αγοράς, είχα ξεχάσει να διαβάζω. Μέχρι που πέρυσι τον Σεπτέμβριο ένας φίλος με ρώτησε, εμένα τον οικονομολόγο, τι ξέρω για την κρίση. Τότε συνειδητοποίησα ότι εγώ, ένας πρώην αριστερός φοιτητής, δεν ξέρω τίποτα.
Έτσι, μετά τριάντα χρόνια, ξανάρχισα το διάβασμα. Μετά ήρθε η σύνθεση, η δημιουργία, δηλ.το ημερολόγιο. Και ξανάνιωσα…

Μην τα παραλέμε όμως. Ενας σκληρά εργαζόμενος πενηντάρης είμαι, με μειωμένες αντοχές και περιορισμένες τις περιπέτειες. Αρχισα να γράφω για να πω στην παρέα αυτά που έμαθα στο σερφάρισμα μου σε ξενόγλωσσα, βασικά, sites. Κάποιοι απ’αυτούς δουλεύουν περισσότερες ώρες από μένα.

Δεν είμαι καθόλου περήφανος για την γενιά μου. Εσείς οι εικοσάρηδες δεν χρειάζεται να καμαρώνετε καθόλου για μας, τους γονείς σας. Τα χρόνια που εμείς είμαστε στην πιάτσα, η κοινωνία μας έγινε το μπουρδέλο που τρώτε στη μάπα τώρα εσείς. Κι ανάθεμα αν κατάλαβε κανείς από μας πως έγινε αυτό.

Είμασταν απασχολημένοι όμως: να σιγουρέψουμε τη καριέρα μας, να γλυτώσουμε από το ενοίκιο, να τρέχουμε εσάς στα πάρκα (σημειωτέον, τα κατοικίδια σκυλιά μας έβγαιναν συχνότερα βόλτα απ’ότι εσείς), να πάρουμε ένα αξιοπρεπές αυτοκίνητο, κλπ. Και τώρα, στα μισά του δρόμου, έρχεται η ώρα της αναδρομής και του απολογισμού. Η σούμα; Σκατά, σκατά κι απόσκατα.

Οι μόνες σχέσεις στις οποίες άξιζε να επενδύσουμε, ήταν εσείς τα παιδιά μας. Κι εμείς σας εγκαταλείψαμε στην τηλεόραση, στο σχολείο και μετά στις παρέες σας. Τώρα που οι ορμόνες της εφηβείας έχουν στήσει πανηγύρι στο κεφάλι σας, λίγο δύσκολο να επικοινωνήσουμε. Όμως κάτι έχουμε να πούμε κι εμείς.
Μόνο που οι δημόσιοι «Ανώνυμοι» διάλογοι του διαδικτύου, αλλοιώνουν τον λόγο. Δεν είναι επικοινωνία. Οι λέξεις αποκτούν το οριστικό τους νόημα μέσα στις φράσεις, οι φράσεις είναι γυμνές χωρίς τη γλώσσα του σώματος και το νόημα των φράσεων αλλάζει από τα βιώματα αυτού που τις ξεστομίζει. Πού νάναι άραγε οι δημόσιοι εκείνοι χώροι όπου μπορούμε ν’ ανταμώνουμε?

Παρόλα αυτά, σαν παιδί χάρηκα τον Mikros Alitis και την Sofiagk όταν τους είδα να προστίθενται στους αναγνώστες του blog. Δύο άτομα που από απλοί ανώνυμοι αναγνώστες του stat counter, ξαφνικά απέκτησαν πρόσωπο. Εστω και μέσα από τα ψηφιακά ίχνη-ιστορία που αφήνουν κι αυτοί στο διαδίκτυο. Χάρηκα πολύ για τη γνωριμία παιδιά!

Παρασκευή, 3 Ιουλίου 2009

Ευτυχισμένες πόρνες

Στην εποχή της εταιρικής διακυβέρνησης,
η σκληρή δουλειά αποτελεί αναγκαία αλλά όχι ικανή συνθήκη για προαγωγή, αύξηση και ηθική επιβράβευση.
Το σημαντικό για τα μεγαλοστελέχη-«αφεντικά» δεν είναι το πόσο καλός είσαι εσύ στη δουλειά σου, αλλά η συντήρηση της υφιστάμενης πλεονεκτικής γι’αυτά κατάστασης.
Στόχοι τους, με σειρά προτεραιότητας, είναι
η προσωπική τους φήμη κι έξωθεν καλή μαρτυρία και
η επίτευξη των στόχων της εταιρείας / επικράτηση στα πλαίσια του ανταγωνιστικού περιβάλλοντος.

Ετσι, για να θεωρηθείς καλός,
πρέπει να πείσεις ότι τα χαρακτηριστικά σου συνεισφέρουν στους παραπάνω στόχους.
Η εικόνα του ‘μονόχνωτου’-υπερπαραγωγικού εργαζόμενου, στον τομέα των υπηρεσιών κυρίως, αποτελεί αναχρονισμό και γραφικότητα.
Ανεβαίνεις τις κλίμακες της ιεραρχίας όχι κάνοντας τη δουλειά σου και υπηρετώντας τον οργανισμό, αλλά κολακεύοντας, γοητεύοντας και πείθοντας τους ανωτέρους ότι έχεις τη στόφα του νικητή.
Το πρόβλημα έγκειται στο ότι
εργαζόμενοι ίσων περίπου ικανοτήτων, στην εκτέλεση ίδιας περίπου δουλειάς,
ανταγωνίζονται για περιορισμένο αριθμό θέσεων.
Ετσι οδηγείσαι στο να μην επικεντρώνεις στη δουλειά, αλλά στην μελέτη της προσωπικότητας των ανωτέρω και στον έλεγχο των κινήσεων των άλλων συναδέλφων-παικτών.

Οι φιλόδοξοι ανταγωνίζονται τους ομοίους τους για την προσοχή και αποδοχή των ανωτέρων.
Η επιβράβευση καταλήγει να εξαρτάται
λιγότερο από την ποσότητα και ποιότητα της δουλειάς και
περισσότερο από τον χαρακτήρα-ρόλο που «παίζει» ο καθένας.
Με πιο πετυχημένο αυτόν της ευτυχισμένης «πόρνης».

Δευτέρα, 29 Ιουνίου 2009

"Ουκ επ’αρτω μόνο ζήσεται άνθρωπος"

Αν, αναζητώντας τις αιτίες
της προσωπικής σου δυστυχίας,
οδηγηγηθείς
στον τρόπο οργάνωσης της κοινωνίας μας,
στο όλα για το κέρδος,
τότε

η Ευτυχία σου
είναι ζήτημα, εξόχως,
Πολιτικό.

Αλλά, όσο οι «επαναστάτες» πολιτικοί μας
δεν επιδεικνύουν στοιχεία, έστω,
ολοκληρωμένης προσωπικότητας, ή
ανθρώπινης αδυναμίας,

η αριστερά
θάχει πολύ λίγα να μας πει
για την κοινωνικο-πολιτική διάσταση
της υπαρξιακής μας δυστυχίας.

Θα αποτυγχάνει, εσαεί,
να μας σηκώσει από τους καναπέδες .

Κυριακή, 28 Ιουνίου 2009

Ο ασφαλίτης των παιδιών μας

(Παρόλο που οι καλύτερες συζητήσεις είναι αυτές όπου βγάζουμε τα εσώψυχα μας, αυτές, γενικώς, δεν καταλήγουν πουθενά. Το μόνο που συνήθως μένει, είναι η ανακουφιστική λειτουργία της εξομολόγησης, που πρώτη η εκκλησία ανακάλυψε.

Προσωπικά, Φρόϋντ δεν διδάχθηκα πουθενά, αλλά ούτε και τον διάβασα ποτέ στο πρωτότυπό του. Ως έφηβο όμως -και για χρόνια- με συνόδευε μια σκέψη που βρήκα σε κάποιο από τα διηγήματα του Κώστα Χατζή, για την «πολλαπλότητα» του εγώ μας. Η οποία έλεγε ότι δεν είμαστε Ενα πρόσωπο, με απόλυτα προβλέψιμες και με συνοχή συμπεριφορές, αλλά πολλά. Αυτή η διατύπωση, με γοήτευε αλλά και με βόλευε αφάνταστα. Ετσι εξηγούσα και τις εντελώς διαφορετικές γυναίκες με τις οποίες έκανα σχέσεις, με κάθε μία από τις οποίες έβγαζα και διαφορετικό εαυτό.

Μετά την πολλαπλότητα του εγώ, η επόμενη έννοια στην οποία κόλλησα -χωρίς ποτέ να ξανασχοληθώ μέχρι πρόσφατα- ήταν το «Υπερεγώ». Αυτόν τον όρο τον αντιλαμβανόμουν πάντα ως μια σύγκρουση ανάμεσα στα θέλω του εγώ μου και στις προσδοκίες των άλλων από μένα. Μέχρι που έπεσα πάνω σε μία υποσημείωση για το Υπερεγώ σ’ένα άσχετο βιβλίο

και έχουμε και λέμε...)

Λευκοί, μαύροι ή κίτρινοι, πλούσιοι ή φτωχοί, όμορφοι ή άσχημοι, όλοι κάποτε υπήρξαμε βρέφη. Σε κείνη τη φάση, αφού εγκαταλείψαμε τον παράδεισο της πλήρους αυτάρκειας μέσα στον αμνιακό σάκο, βρεθήκαμε με φριχτούς πόνους προσαρμογής εξαρτημένοι από τους γονείς μας για την ικανοποίηση των αναγκών μας. Με μόνο τρόπο έκφρασης το κλάμα. Από τον παράδεισο της εμβρυακής κατάστασης, στην κόλαση της βρεφικής ηλικίας. Και στη συνέχεια στη μεγαλύτερη μέσα στο ζωικό βασίλειο εξάρτηση από τους καταπιεστικούς ενήλικες του «μη αυτό και μη εκείνο», από την παιδική ηλικία μέχρι την ενηλικίωση.

Οι εμπειρίες αυτές της νηπιακής ηλικίας σφραγίζουν τον καθένα, διαμορφώνοντας ασυνείδητα το Υπερεγώ σαν ένα πλαίσιο κανόνων που μας επιβάλλει μια ασαφής εχθρική εξουσία. Σε μεγάλο βαθμό το Υπερεγώ καθορίζει την συμπεριφορά μας εκτός συνειδητού ελέγχου. Παίρνει γραμμή από τις πρώιμες βρεφο-νηπιακές φαντασιώσεις, εμποτισμένες σ’ένα σκοτεινό μείγμα επιθετικότητας και οργής. Φαντασιώσεις οι οποίες αντλούν από τις τραυματικές εμπειρίες αποτυχίας των γονέων να ικανοποιήσουν όλες τις ενστικτικές απαιτήσεις ενός παιδιού.

Ετσι, ξεκινάμε τη ζωή μας κουβαλώντας ένα ασφαλίτη μέσα μας, ο οποίος υπαγορεύει αυτά που οι άλλοι θέλουν από μας. Το όνομα αυτού Υπερεγώ. Μεγαλώνοντας, στην εφηβεία κατά κανόνα, επιχειρείται η αμφισβήτηση, δηλ. μια ρεαλιστική εκτίμηση των απαιτήσεων των γονικών και λοιπών εξουσιών και μια νοητική επεξεργασία των υπαγορεύσεων του «ασφαλίτη» μας. Μέσα από αυτή τη διαδικασία εκλογικεύουμε κι εσωτερικεύουμε τις απαιτήσεις ή προσδοκίες που έχουν οι άλλοι από μας, αλλά και τα χαρακτηριστικά που αγαπούμε και θαυμάζουμε σε αυτούς. Ετσι
διαμορφώνουμε έναν ηπιότερο εσωτερικό ελεγκτή-συνομιλητή, που θα τον βαφτίσουμε Εγώ, με τον οποίο υποκαθιστούμε τον ασφαλίτη Υπερεγώ.

Το Εγώ διαμορφώνεται όχι εύκολα, αλλά σε συνεχή αμφισβήτηση και γρονθοκόπημα με το Υπερεγώ, όταν κανόνες ή απαγορεύσεις επιβάλλονται από το περιβάλλον. Το Υπερεγώ, (σκοτεινό, οργισμένο, επιθετικό, τιμωρητικό αλλά και αυτοκαταστροφικό), τροποποιείται μέσα από την διαδικασία αυτή και μετριάζει τα αρνητικά χαρακτηριστικά του. Μια εκλογικευμένη εσωτερική φωνή που καλούμε αυτοέλεγχο ή συνείδηση κερδίζει χώρο.

Έχει μεγάλη σημασία η διαδικασία της εφηβείας κι ενηλικίωσης, αν δεν θέλουμε το οργισμένο αυτοκαταστροφικό Υπερεγώ να υπερισχύσει του Εγώ. Έχει μεγάλη σημασία να διατηρούμε ένα πλαίσιο κανόνων και σαφών αρχών απέναντι στα παιδιά μας, το οποίο να μπορούμε να το διαπραγματευόμαστε και να το δικαιολογούμε μ’ επάρκεια.

Η αμαχητί παράδοση στις απαιτήσεις των παιδιών και η «μοντέρνα» ελευθερία σε μια ηλικία που αδυνατεί να αυτοδιαχειριστεί,

η επιτρεπτικότητα ως αντάλλαγμα -και για την εξαργύρωση- της αδυναμίας εκπλήρωσης του γονικού μας ρόλου (του να είμαστε εκεί, να προσφέρουμε αγάπη και συμμετοχή σε δραστηριότητες),

το μόνο που προσφέρει είναι ότι διευκολύνει την επικράτηση του Υπερεγώ.

Άλλο νάσαι αυτενεργός καπετάνιος στο πλοίο της ζωής σου με ένα ισορροπημένο Εγώ,

κι άλλο ένας ετερόφωτος εντολοδόχος.
Ακόμα κι αν το σύστημα πριμοδοτεί τις σκοτεινές αρετές του Υπερεγώ (σκληρότητα, οργή, επιθετικότητα, ..)
Ακόμα κι αν με τις αρετές αυτές φθάσεις στην κορυφή της όποιας εξουσίας.

Κυριακή, 21 Ιουνίου 2009

Ερωτας και Επανάσταση (συνέχεια)

Η πιο διαδεδομένη συνταγή για την αποφυγή των συναισθηματικών περιπλοκών είναι η ελευθερογαμία: στις τουαλέτες του σχολείου, του κλαμπ, στο ξενοδοχείο που νοικιάζεται με την ώρα, στο αυτοκίνητο, ανάμεσα σε δυο πράγματα, γενικώς, που έχουμε να κάνουμε στην καθημερινή μας ρουτίνα. Με αυστηρότατο διαχωρισμό σεξ και συναισθήματος.
Η trendy ιδεολογία των life style περιοδικών έχει αναγορεύσει αυτό το cool sex και τους μη δεσμευτικούς δεσμούς σε προοδευτική και μοντέρνα στάση ζωής. Ρομαντισμοί, ζήλεια ή κτητικότητα, όταν εντοπίζονται στη συμπεριφορά του ζευγαριού, αποτελούν αντικείμενο ειρωνείας.

Μόνο που οι trendy δηλώσεις, και από τις δύο πλευρές, περί ελευθερίας και μη κτητικότητας μέσα στη σχέση, ακυρώνουν την όποια επιθυμία για επικοινωνία και οικειότητα. Μόνο που το σεξ χωρίς συναίσθημα, εύκολα μετατρέπεται σε «τεχνική» και καταλήγουμε πάλι στην αναζήτηση λίγου συναισθήματος.

Είναι δωρεάν η είσοδος στον ρομαντικό κόσμο του έρωτα. Χωρίς «entry fees» αλλά με τεράστιο κόστος εξόδου και πόνο διάλυσης της σχέσης. Όνειρα και σχέδια μιας όμορφης κοινής ζωής γκρεμίζονται.

Γιατί άνδρες και γυναίκες έχουμε εξωφρενικές προσδοκίες και απαιτήσεις από την σχέση μας. Αυτά που δεν μπορούμε, από έφηβοι ακόμα , να βρούμε στον οργανωμένο κοινωνικό χώρο, όπου παλεύουμε για τα προς το ζην, δηλ. ειλικρίνεια, συναίσθημα, εντιμότητα, ανιδιοτέλεια, νοιάξιμο, πίστη, ηδονή, νόημα, κλπ, τα ψάχνουμε εναγωνίως και τα απαιτούμε «πακέτο» από το ταίρι μας.
Κι όταν κατά κανόνα δεν ικανοποιούνται οι προσδοκίες μας αυτές, καταλήγουμε στη διάλυση, στην οργή και το μίσος.

Είναι μέσα από επαναλαμβανόμενες τέτοιες εμπειρίες απογοήτευσης που σαν διέξοδος αυτοάμυνας και αυτοσυντήρησης καταλήγουμε στην αποφυγή δυνατών συναισθημάτων και στη συνέχεια στον απόλυτο διαχωρισμό των δύο φύλων.
Η αύξηση των μονογονεικών νοικοκυριών, με την δήθεν δήλωση για προσωπική ανεξαρτησία, αντανακλά αυτή την αποστροφή για στενές συναισθηματικές σχέσεις.

Ετσι, η αμυντική στάση απέναντι στους άλλους και η αποφυγή των δυνατών συναισθημάτων τείνει να γενικευθεί σε νόρμα συμπεριφοράς. Κάποιοι προτιμούν απλώς την μοναξιά, από τις σχέσεις με τους ανθρώπους. Αλλοι στρέφονται στα ναρκωτικά, γιατί το ίδιο πράγμα πετυχαίνει κανείς: απονευρώνεις την οργή σου και τις ανικανοποίητες επιθυμίες σου, μέσα σε μια ψευδαίσθηση έντονης εμπειρίας (όπως του σεξ), χωρίς συναίσθημα. Και τέλος, η αυτοκτονία, ως έσχατη φυγή και τελική νάρκωση. Ιδια παντού φυγή από τις συναισθηματικές περιπλοκές.

Κι ολα αυτά εξ αιτίας των «εξωφρενικών προσδοκιών και απαιτήσεων» που έχουμε από το ταίρι μας, εξ αιτίας όσων στερούμαστε στην «πραγματική ζωή» των χώρων εργασίας μας, όπου περνούμε τις περισσότερες ώρες της ημέρας.

«Περισσότερη επιείκεια για το ταίρι μας, παιδιά.
Κι επείγον, εξαιρετικά, να ξανασκεφθούμε το πως δουλεύει το σύστημα. Ν’αμφισβητήσουμε τους κανόνες και τις αρχές λειτουργίας του».