Ο Τζίμ Τζάρμους και ...οι εκπλήξεις της ζωής

Διάβασα κάποιον πετυχημένο εμπορικά συγγραφέα (τον Philip Roth νομίζω) να λέει ότι οι ταινίες και το σινεμά είναι τα μυθιστορήματα του αύριο. Ότι η λογοτεχνία αυτού του είδους πεθαίνει μπροστά στην δύναμη πούχει η εικόνα και στην ευκολία πρόσληψης της.


Πάντα μου άρεσαν τα φίλμ του Τζάρμους. Και τόσων άλλων ανεξάρτητων-περιθωριακών κινηματογραφιστών οι περισσότεροι των οποίων ευρωπαίοι. Αλλά και από το γεγονός ότι ο δημοσιογράφος της Ελευθεροτυπίας τον βρήκε και πήρε την συνέντευξη στο φεστιβάλ που διοργανώνει κάθε χρόνο  ο Κουστουρίτσα στο χωριό του (!!!), κάπου στην βαλκανική ενδοχώρα, σημαίνει πολλά για τον «άνθρωπο» Τζάρμους.


Ο Τζάρμους είναι κινηματογραφιστής:
“Εκείνο που βασικά με ενδιαφέρει είναι η ομορφιά της εικόνας, όπου μέσα της μπορείς να κινήσεις διάφορα πράγματα και πρόσωπα. Στο σινεμά χωρίς την εικόνα τίποτα δεν έχει αξία. Η πλοκή είναι δευτερεύουσα”. Τα ίδια νομίζω θα άκουγα και από ένα μουσικοσυνθέτη που δεν τον ενδιαφέρει να κάνει σουξέ αλλά να γράψει καλή μουσική.

Τον ρωτά ο δημοσιογράφος για την σχέση του με τους πάνω:
Οι περισσότερες ταινίες σας είναι ανεξάρτητες παραγωγές, κι έτσι έχετε την ευκαιρία να κάνετε αυτό που θέλετε...
«Μην ξεχνάτε ότι οι σπουδαιότερες ταινίες έγιναν όταν οι δημιουργοί έκαναν εκείνο που ήθελαν. Αν ο Ορσον Γουέλς υποτασσόταν στα στούντιο δεν θα υπήρχε ο "Πολίτης Κέιν". Εκείνο που ενδιαφέρει το Χόλιγουντ είναι το χρήμα. Γι' αυτό και γύρισα την τελευταία μου ταινία στην Ισπανία, με ευρωπαϊκά, βασικά, χρήματα. Εδώ, ευτυχώς, εξακολουθούν να δίνουν προτεραιότητα στο σκηνοθέτη».

Προτεραιότητα στον σκηνοθέτη, ελευθερία στον δημιουργό, στον καλλιτέχνη. Κι όχι υποταγή στο κέρδος, στην προπαγάνδα και στις κάθε είδους σκοπιμότητες των απανταχού χόλιγουντ.

Καλείται μετά αυτός ο καλλιτέχνης να απαντήσει πώς δουλεύει με τους ηθοποιούς του, τους από κάτω, πώς τους καθοδηγεί:
Οι ηθοποιοί σας έχουν μια φυσικότητα που νομίζεις πως έχετε κάνει ατέλειωτες πρόβες για να την πετύχετε. Είναι έτσι;
«Σε μερικούς ηθοποιούς δεν αρέσει να κάνουν πρόβα ενώ σε άλλους αρέσει. Προτιμώ να τους κάνω πρόβα σε άλλες, ανύπαρκτες σκηνές, αντί γι' αυτές που παίζουν, ώστε να ταυτιστούν με τον χαρακτήρα τους. Σε μερικούς αρέσει να αυτοσχεδιάζουν σε άλλους όχι. Προσπαθώ κάθε φορά να τους ακολουθώ. Για παράδειγμα, με τον Φόρεστ Γουίτακερ στο "Ghost Dog" δεν κάναμε καθόλου πρόβες. Απλώς για περίπου δύο βδομάδες προσπαθούσε να είναι ο Ghost Dog, περπατούσαμε στη Νέα Υόρκη κι αγοράζαμε πίτσα, μιλήσαμε στους ανθρώπους, και ήταν ο ρόλος. Είναι δύσκολο για έναν ηθοποιό να γίνει ο χαρακτήρας με μια απλή διαταγή. Χρειάζεται προετοιμασία».

Αυτό που μ’ άγγιξε περισσότερο στον άνθρωπο Τζάρμους είναι στο τέλος:
«Πρέπει να προσέχεις γιατί όλα αλλάζουν στο γύρισμα μιας ταινίας. Αλλά δεν πρέπει πάντα να αντιστέκεσαι σ' αυτό. Αν, π.χ., αρχίσει να βρέχει, μπορείς να εκμεταλλευτείς τη βροχή. Μου αρέσει να είμαι ανοιχτός, να δουλεύω ενστικτωδώς. Η ζωή είναι γεμάτη εκπλήξεις. Και πρέπει να τις αξιοποιείς».

Είναι ωραίες οι εκπλήξεις, γιατί η ζωή είναι γεμάτη. Ζωή χωρίς εκπλήξεις είναι η τάξη των νεκροταφείων και της ρουτίνας. Βαφτίζουμε κατά κανόνα τις εκπλήξεις ως αναποδιές και δυστυχούμε που μας βρίσκουν. Ο Τζίμ όμως ευτυχεί και μεγαλουργεί γιατί έκανε βίωμα του το απλό «Η ζωή είναι γεμάτη εκπλήξεις… Δεν πρέπει να αντιστέκεσαι…Πρέπει να τις αξιοποιείς».