Πέμπτη, 26 Αυγούστου 2010

Ανθρωποθυσίες σε αρχαίες θρησκείες

Όπως τα παιδιά, μεγαλωμένα μέσα στον δαρβινισμό και στα πειράματα και θεωρίες τύπου big bang, αδυνατούν να κατανοήσουν τις θρησκευτικές μυθοπλασίες για την γένεση και την δημιουργία του κόσμου,
το ίδιο και τα μεγαλύτερα παιδιά, οι φίλοι μου οι πενηντάρηδες, παρόλο μαθημένοι τριάντα χρόνια να διαχειρίζονται το χρήμα, αδυνατούν να κατανοήσουν την σύγχρονη μεταφυσική της οικονομικής ειδησεογραφίας.

Ακόμα και κάποιοι με μεταπτυχιακά στα οικονομικά πολύ συχνά αναγκάζονται να μπουν στην διαδικασία να σταματούν την ανάγνωση, για περίπλοκους συλλογισμούς, προκειμένου να αποκρυπτογραφήσουν το "τι θέλει να πει ο ποιητής", τι σημαίνει δηλ. η «βαρυσήμαντη» οικονομική είδηση που μόλις διάβασαν. Οι οικονομικοί αναλυτές και οι πολιτικοί που οικονομολογούν δεν κάνουν τίποτα άλλο από το να προσπαθούν να μετατρέψουν τους απλούς πολίτες σε οικονομολόγους των προφανών αληθειών: “αφού τα ασφαλιστικά ταμεία έχουν ελλείμματα πρέπει να μειωθούν οι συντάξεις», «αν ο όποιος ΟΣΕ γράφει ζημίες, να απολυθούν υπάλληλοι και να πουληθεί σε ιδιώτες». Πρόκειται για χρήση μιας κατ’επίφαση οικονομικής επιστήμης που αποκλειστικό στόχο έχει την απόσπαση της κοινωνικής συναίνεσης σε μια ασκούμενη πολιτική που δεν προκύπτει από καμία ...επιστημονική διαδικασία μαθηματικής απόδειξης.

Πώς να πείσεις την κοινωνία, για παράδειγμα, ότι μια επιχείρηση όπως η ΔΕΗ, η οποία στην τελική κάνει την δουλειά της ικανοποιητικά -αν εξαιρέσεις κάποια black out που συμβαίνουν όμως πολύ συχνότερα σε χώρες όπου ιδιωτικοποιήθηκε πλήρως η ενέργεια (βλ.Καλιφόρνια των ΗΠΑ)- παράγει κέρδη και αποτελεί περιουσία όλων μας, θα πρέπει να εκχωρήσει λιγνιτικά αποθέματα σε μεγαλο-ιδιώτες, για τους οποίους μάλιστα το δημόσιο θα αυξήσει και τα τιμολόγια ρεύματος που πληρώνουμε όλοι μας;
Πώς να πείσεις τον ανειδίκευτο ή και ειδικευμένο, τον τριαντάρη ή και τον πενηντάρη, ότι δεν μπορούν να δουλεύουν, να κερδίζουν τη ζωή τους, επειδή έτσι θέλουν οι πολιτικοί μας, λέγοντας ότι αυτό υπαγορεύουν κάποια ξένα αφεντικά;

Ένας αμερικάνος νομπελίστας οικονομολόγος, ο Κρούγκμαν, -ο οποίος αν δεν ήταν του συστήματος ούτε στον ύπνο του θα έβλεπε ποτέ βραβείο Νόμπελ- έφτασε σε τέτοιο σημείο απόγνωσης και ενοχής (?) με την ακολουθούμενη πολιτική, που έγραψε το εξής καταπληκτικό άρθρο:

Οπως κοιτάζω αυτό που σήμερα θεωρείται υπεύθυνη οικονομική πολιτική, μια εικόνα σχηματίζεται συνεχώς στο μυαλό μου.
Ξέρω πως είναι υπερβολική, αλλά υπάρχει: Η ελίτ της πολιτικής –κεντρικοί τραπεζίτες, υπουργοί Οικονομικών, πολιτικοί που παρουσιάζονται ως υπερασπιστές της δημοσιονομικής αρετής–- ενεργούν σαν ιερείς κάποιας αρχαίας θρησκείας, απαιτώντας από εμάς ανθρώπινες θυσίες για να καθησυχάσουν την οργή αόρατων θεών.
Ναι, σας είπα πως η εικόνα είναι υπερβολική. Ομως, ανεχτείτε με για λίγο.
Στα τέλη του περασμένου έτους, η κοινή γνώμη επί της οικονομικής πολιτικής έκανε απότομη στροφή δεξιά. Οσο κι αν οι μεγάλες οικονομίες του κόσμου μόλις τότε είχαν αρχίσει να ανακάμπτουν, όσο κι αν η ανεργία παρέμενε σε καταστροφικά υψηλά επίπεδα σε μεγάλο μέρος των ΗΠΑ και της Ευρώπης, η δημιουργία θέσεων εργασίας έπαψε να βρίσκεται στην ατζέντα. Αντιθέτως, μας είπαν, οι κυβερνήσεις όφειλαν να στρέψουν όλη τους την προσοχή στη μείωση των δημοσιονομικών ελλειμμάτων.
Οι αμφισβητίες τόνισαν πως η περικοπή των δαπανών σε μια οικονομία υπό κάμψη δεν βελτιώνει τις μακροπρόθεσμες δημοσιονομικές προοπτικές, ενώ μάλιστα μπορεί να τις επιδεινώσει πνίγοντας την οικονομική ανάπτυξη. Ωστόσο, οι «Απόστολοι» της λιτότητας απέφυγαν κάθε προσπάθεια να κάνουν την αριθμητική πράξη. Αφήστε τους αριθμούς, είπαν: Χρειάζονται άμεσες περικοπές δαπανών για να οχυρωθούμε απέναντι στους «εκτελεστές με τα ομόλογα», επενδυτές που, παίρνοντας τον νόμο στα χέρια τους, θα στρέψουν τη σκανδάλη κατά των σπάταλων κυβερνήσεων, εκτινάσσοντας το κόστος δανεισμού και ανοίγοντας τον δρόμο στην κρίση. Δείτε την Ελλάδα, παρότρυναν…..” H συνέχεια εδώ.

Μόνο που οι αόρατοι θεοί, «οι εκτελεστές με τα ομόλογα», έχουν και ονοματεπώνυμο, όπως πολύ εύστοχα είχε πει η Γαλλίδα υπουργός οικονομικών. Μόνο που οι αόρατοι θεοί αυτής της πανάρχαιας θρησκείας της ιδιοκτησίας και του κέρδους, κατορθώνουν τελικά κι έχουν τις ανθρωποθυσίες που θέλουν (βλ.την προηγούμενη ανάρτηση για τις αυτοκτονίες). Κι αυτό γιατί, ακόμα κι εμείς, οι γενικώς άθεοι, έχουμε μπει στο τρυπάκι τους να οικονομολογούμε αναπαράγοντας τα επιχειρήματα των αποστόλων του συστήματος. Ζήτω η αρχαία θρησκεία του κέρδους, λοιπόν, ζήτω ο Μαμμωνάς κι ας θυσιαστούν και μερικοί συνάνθρωποι μας. Αρκεί να μην είμαστε εμείς αυτοί.

Τετάρτη, 11 Αυγούστου 2010

Το δίχτυ

«Αν κάποτε στα βρόχια του πιαστείς
κανείς δεν θα μπορέσει να σε βγάλει,

μονάχος βρες την άκρη της κλωστής
κι αν είσαι τυχερός ξεκίνα πάλι»

Οταν είδα την παρακάτω φωτογραφία, νόμισα ότι τα δίχτυα μπήκαν για να προστατεύουν τους ανυποψίαστους πεζούς από σκουπίδια που πέφτουν απ’τον ...ουρανό.




Ο ανατριχιαστικός τίτλος όμως που την συνόδευε στο σχετικό δημοσίευμα ήταν «Προσπάθεια για βελτίωση των συνθηκών. Δίχτυα τοποθέτησε η Foxconn για να αποτρέψει τις αυτοκτονίες των εργατών της». Και συνέχιζε το δημοσίευμα:

"Ενας ακόμη εργαζόμενος της Foxconn Technology, στην πόλη Σενζέν της νότιας Κίνας, αποπειράθηκε να αυτοκτονήσει -την Πέμπτη- ανεβάζοντας σε 13 τα άτομα, που αυτοκτόνησαν ή αποπειράθηκαν να αυτοκτονήσουν από την αρχή του έτους.

Το γεγονός ότι όλα τα συμβάντα αφορούν εργαζομένους κάτω των 25 ετών δημιουργεί εύλογα ερωτήματα. Εκπρόσωποι συνδικαλιστικών οργανώσεων κάνουν λόγο για εξοντωτικά ωράρια εργασίας και στρατιωτικού τύπου πειθαρχία, ζητώντας τη διεξαγωγή ανεξάρτητης έρευνας για τα αίτια των αυτοκτονιών και τις συνθήκες εργασίας στη Foxconn.

«Η γραμμή παραγωγής της Foxconn είναι τόσο καλά σχεδιασμένη, ώστε οι εργαζόμενοι δεν σταματούν ούτε δευτερόλεπτο, την ώρα της δουλειάς», καταγγέλλει ο Λι Τσιάνγκ, επικεφαλής του China Labor Watch, οργάνωσης για τα εργασιακά δικαιώματα ε έδρα τη Νέα Υόρκη, στην International Herald Tribune. Αυτήν την εκδοχή ενισχύουν πρόσφατα δημοσιεύματα του κινεζικού Τύπου, τα οποία αναφέρονται λεπτομερώς στις σκληρές συνθήκες εργασίας στα εργοστάσια της εταιρείας. Μερικά από αυτά περιγράφουν το αβάσταχτο βάρος που καλούνται να σηκώσουν οι εργαζόμενοι, προκειμένου να ανταποκριθούν στους απαιτητικούς ρυθμούς παραγωγής, να προσαρμοστούν στις κοινοβιακές συνθήκες διαβίωσης και να συμβιβαστούν με το πενιχρό εισόδημα των 150 δολαρίων τον μήνα.

Ο πρόεδρός της Τέρι Γκου, ο οποίος επισκέφθηκε -την Τετάρτη- τις εγκαταστάσεις της εταιρείας όπου εργάζονται και διαμένουν πάνω από 300.000 άνθρωποι, κυρίως εσωτερικοί μετανάστες από τις αγροτικές περιοχές της Κίνας, υποσχέθηκε ότι θα κάνει ό, τι μπορεί, προκειμένου να αποφευχθούν άλλα παρόμοια περιστατικά. Αλλωστε, πάγια θέση της εταιρείας είναι ότι δεν υπάρχει μία και μόνη ξεκάθαρη αιτία των αυτοκτονιών, αλλά ότι αυτές οφείλονται κυρίως σε προσωπικά προβλήματα - και όχι όπως λέγεται στο αυταρχικό διοικητικό σύστημά της. Αυτά στον καπιταλιστικό παράδεισο της Κίνας".

Στην Γαλλία, όμως, δεν βάζουν δίχτυα, γιατί έχουν το κοινωνικό κράτος που …προστατεύει τους εργαζόμενους. "Με καθυστέρηση αρκετών μηνών -και πολύ αργά για μερικούς υπαλλήλους της France Telecom- η γαλλική δικαιοσύνη αποφάσισε να διερευνήσει τις ενδεχόμενες ευθύνες τού άλλοτε μονοπωλίου τηλεπικοινωνιών της χώρας στην αυτοκτονία ενός στελέχους του τον περασμένο Αύγουστο. Πρόθεσή της είναι να κρίνει αν θα δικασθεί η γαλλική εταιρεία τηλεπικοινωνιών για φόνο εξ αμελείας στην περίπτωση του αυτόχειρα Νικολά Γκρενοβίλ, που άφησε σημείωμα στο οποίο επέρριπτε στην εταιρεία την ευθύνη για την κατάθλιψη που οδήγησε στην αυτοκτονία του τον περασμένο Αύγουστο. (…)

Εκείνο που επιβαρύνει τη θέση της γαλλικής εταιρείας και έχει συγκλονίσει τη γαλλική κοινωνία είναι πως ο Γκρενοβίλ δεν ήταν παρά ένας από το σύνολο των 37 υπαλλήλων της France Telecom που κατέφυγαν στην ακραία λύση της αυτοχειρίας τη διετία 2008-2009. Και μόνον ο αριθμός αυτός θα έπρεπε να έχει κινήσει νωρίτερα τις υποψίες των αρχών.

Μετά την ιδιωτικοποίησή της το 1997, η France Telecom βρίσκεται σε μια διαδικασία αναδιάρθρωσης με σκοπό τον ανασχηματισμό της σε σύγχρονη και ανταγωνιστική εταιρεία τηλεπικοινωνιών, ικανή να ανταγωνιστεί στο διεθνές περιβάλλον και την αγορά του Ιντερνετ. (…) σε πολλές περιπτώσεις η France Telecom επέλεξε να μεταθέσει υπαλλήλους της σε άλλες θέσεις, με συχνά διαφορετικό αντικείμενο από εκείνο της προηγούμενης εργασίας τους. Σύμφωνα με τα συνδικάτα των εργαζομένων SUD-PTT και CGT, η αναδιάρθρωση έχει παίξει καθοριστικό ρόλο στις αυτοκτονίες των στελεχών της εταιρείας". (…)

Αλλά και στην Ελλάδα «Διπλασιάστηκαν οι αυτοκτονίες... Δύο αυτόχειρες την ημέρα, στην Ελλάδα του 2010, έναντι ενός του 2009», σύμφωνα με στοιχεία από τη Γραμμή Παρέμβασης για την Αυτοκτονία (1018), που λειτουργεί η ΜΚΟ Κλίμακα υπό την αιγίδα του υπουργείου Υγείας. «Εχουν τουλάχιστον διπλασιαστεί, εάν όχι τριπλασιαστεί», λέει  ο κλινικός ψυχολόγος της Κλίμακας κ. Αρης Βιόλατζης, αναφέροντας ότι από περίπου μία την ημέρα που ήταν η συχνότητα των αυτοκτονιών το 2009, σήμερα έχουν ξεπεράσει τις δύο.
Το προφίλ των ανθρώπων που τηλεφωνούν ταυτίζεται σε μεγάλο βαθμό με αυτό εκείνων που προχωρούν στο απονενοημένο διάβημα. «Είναι άνθρωποι μέσα στην παραγωγική διαδικασία, άνθρωποι με ευθύνες, οικονομικές υποχρεώσεις, οικογένειες, δάνεια. Είναι άνθρωποι που νιώθουν ότι χάνουν την ταυτότητά τους», εξηγεί ο κ. Βιόλατζης. «Ανδρες που δεν βγάζουν χρήματα ικανά να υποστηρίξουν τις οικογένειές τους και αισθάνονται ότι χάνουν τον ρόλο τους. Ανθρωποι που ζουν μια κρίση ταυτότητας. Ανθρωποι πάντως που έχουν ήδη ψυχολογικά ή ψυχιατρικά προβλήματα».
Σύμφωνα με τα στοιχεία, περισσότερο ευάλωτη στην αυτοκτονία είναι η ηλικιακή ομάδα των 35-55.
Οσοι τηλεφωνούν στη γραμμή παρέμβασης της Κλίμακας είναι άνθρωποι που βρίσκονται σε απόγνωση, σε απελπισία. Νιώθουν ότι είναι βάρος στους άλλους, ότι κανείς δεν ενδιαφέρεται γι' αυτούς. «Οι δεσμοί τους έχουν διαταραχθεί και αυτό είναι που παράγει τον αυτοκτονικό ιδεασμό». Τι είναι όμως αυτό που θα κάνει κάποιον να προχωρήσει την τελική ευθεία;

«Η αυτοκτονία είναι πολυπαραγοντικό φαινόμενο, δεν μπορούμε δηλαδή να τη σχετίσουμε μόνο με την οικονομική κρίση” συνεχίζει ο ...επιστήμων κος Βιολατζής, για να συμφωνήσει απόλυτα με τον πρόεδρο της Foxconn Τέρι Γκου που μας είπε παραπάνω “ότι δεν υπάρχει μία και μόνη ξεκάθαρη αιτία των αυτοκτονιών, αλλά ότι αυτές οφείλονται κυρίως σε προσωπικά προβλήματα - και όχι όπως λέγεται στο αυταρχικό διοικητικό σύστημά της».



Μου σκίζει τ'αυτιά η βουβή κραυγή του αποχαιρετισμού για το τελευταίο ταξίδι.
Οι "πολυπαραγοντικές προσεγγίσεις του αυτοκτονικού ιδεασμού" μ'αφήνουν παγερά αδιάφορο μπροστά στα ορφανά και χηρευμένους-ες, που χάνουν τόσο αναίτια τους -κατά κανόνα πιό ευαίσθητους- πολυαγαπημένους ανθρώπους τους.
Ο εξευτελισμός στην εργασία μιας αξιοπρεπούς ζωής και η ανεργία, ως ωμός εκβιασμός και οδυνηρό βίωμα, οπλίζουν όπλα, στήνουν αγχόνες, σμπρώχνουν στο κενό.
Κι εμείς νοιώθουμε μοντέρνοι, σύγχρονοι,  αναμασώντας την επίσημη προπαγάνδα για άρση της μονιμότητας στο δημόσιο.
Νόμιζα ότι το δικαίωμα στην εργασία και στην ζωή, είναι συνταγματικά κατοχυρωμένο. Κι ότι ο πολιτισμός μιας κοινωνίας κρίνεται από τον τρόπο που συμπαραστέκεται στα πιό αδύναμα μέλης της.
Με τα δεδομένα των μαζικών αυτοκτονιών, που οφείλονται στις συνθήκες εργαασίας και στην ανεργία, θα πρέπει να αναθεωρήσουμε τον ορισμό της έννοιας "οικονομικός δολοφόνος".  Και να σκεφθούμε ποιές ιδεολογίες και ποιοί εκφραστές τους, θάπρεπε να είχαν ήδη οδηγηθεί στο κακουργοδικείο της ιστορίας.
Ο αέρας είναι γεμάτος από τις κραυγές οδύνης αυτών που βιώνουν τις επαπειλούμενες περικοπές προσωπικού, των ανέργων, των προσωρινά εργαζόμενων. Αν δεν τις ακούς, δεν θ'ακουστεί ούτε κι η δική σου κραυγή. Κι αυτό πονά περισσότερο απ'όλα. 

Τρίτη, 10 Αυγούστου 2010

Συγκρούσεις...

Νομίζω ότι το ιδεολογικό στίγμα της περιόδου, είναι η αντιπαράθεση μεταξύ της πραγματικής οικονομίας (βιομήχανοι, έμποροι, κλπ) και του κράτους/τραπεζών. Σχετικό είναι το άρθρο του εκδότη της κυριακάτικης καθημερινής, ενώ αντίστοιχες αναλύσεις ακούγονται όλο και συχνότερα, τον τελευταίο καιρό, που άρχισα να παρακολουθώ πάλι την επικαιρότητα:


"Η κυβέρνηση (…) έχει φέρει εις πέρας σημαντικές μεταρρυθμίσεις παρά τις συγκρούσεις με ισχυρές συντεχνίες. Δεν έχει όμως ακόμη καταφέρει να καταλάβει πώς δουλεύει η αγορά και ορισμένα στελέχη της διακρίνονται από μια κρατικιστική και αντιεπιχειρηματική αντίληψη. Αυτή η νοοτροπία πρέπει να αλλάξει άμεσα, αν θέλουμε να μη βουλιάξει εντελώς η πραγματική οικονομία. (…) Ο ιδιωτικός τομέας πληρώνει σήμερα τις επιπτώσεις της κατάρρευσης του σπάταλου κράτους(…)."