Πέμπτη, 19 Νοεμβρίου 2009

Ο Τζίμ Τζάρμους και ...οι εκπλήξεις της ζωής

Διάβασα κάποιον πετυχημένο εμπορικά συγγραφέα (τον Philip Roth νομίζω) να λέει ότι οι ταινίες και το σινεμά είναι τα μυθιστορήματα του αύριο. Ότι η λογοτεχνία αυτού του είδους πεθαίνει μπροστά στην δύναμη πούχει η εικόνα και στην ευκολία πρόσληψης της.


Πάντα μου άρεσαν τα φίλμ του Τζάρμους. Και τόσων άλλων ανεξάρτητων-περιθωριακών κινηματογραφιστών οι περισσότεροι των οποίων ευρωπαίοι. Αλλά και από το γεγονός ότι ο δημοσιογράφος της Ελευθεροτυπίας τον βρήκε και πήρε την συνέντευξη στο φεστιβάλ που διοργανώνει κάθε χρόνο  ο Κουστουρίτσα στο χωριό του (!!!), κάπου στην βαλκανική ενδοχώρα, σημαίνει πολλά για τον «άνθρωπο» Τζάρμους.


Ο Τζάρμους είναι κινηματογραφιστής:
“Εκείνο που βασικά με ενδιαφέρει είναι η ομορφιά της εικόνας, όπου μέσα της μπορείς να κινήσεις διάφορα πράγματα και πρόσωπα. Στο σινεμά χωρίς την εικόνα τίποτα δεν έχει αξία. Η πλοκή είναι δευτερεύουσα”. Τα ίδια νομίζω θα άκουγα και από ένα μουσικοσυνθέτη που δεν τον ενδιαφέρει να κάνει σουξέ αλλά να γράψει καλή μουσική.

Τον ρωτά ο δημοσιογράφος για την σχέση του με τους πάνω:
Οι περισσότερες ταινίες σας είναι ανεξάρτητες παραγωγές, κι έτσι έχετε την ευκαιρία να κάνετε αυτό που θέλετε...
«Μην ξεχνάτε ότι οι σπουδαιότερες ταινίες έγιναν όταν οι δημιουργοί έκαναν εκείνο που ήθελαν. Αν ο Ορσον Γουέλς υποτασσόταν στα στούντιο δεν θα υπήρχε ο "Πολίτης Κέιν". Εκείνο που ενδιαφέρει το Χόλιγουντ είναι το χρήμα. Γι' αυτό και γύρισα την τελευταία μου ταινία στην Ισπανία, με ευρωπαϊκά, βασικά, χρήματα. Εδώ, ευτυχώς, εξακολουθούν να δίνουν προτεραιότητα στο σκηνοθέτη».

Προτεραιότητα στον σκηνοθέτη, ελευθερία στον δημιουργό, στον καλλιτέχνη. Κι όχι υποταγή στο κέρδος, στην προπαγάνδα και στις κάθε είδους σκοπιμότητες των απανταχού χόλιγουντ.

Καλείται μετά αυτός ο καλλιτέχνης να απαντήσει πώς δουλεύει με τους ηθοποιούς του, τους από κάτω, πώς τους καθοδηγεί:
Οι ηθοποιοί σας έχουν μια φυσικότητα που νομίζεις πως έχετε κάνει ατέλειωτες πρόβες για να την πετύχετε. Είναι έτσι;
«Σε μερικούς ηθοποιούς δεν αρέσει να κάνουν πρόβα ενώ σε άλλους αρέσει. Προτιμώ να τους κάνω πρόβα σε άλλες, ανύπαρκτες σκηνές, αντί γι' αυτές που παίζουν, ώστε να ταυτιστούν με τον χαρακτήρα τους. Σε μερικούς αρέσει να αυτοσχεδιάζουν σε άλλους όχι. Προσπαθώ κάθε φορά να τους ακολουθώ. Για παράδειγμα, με τον Φόρεστ Γουίτακερ στο "Ghost Dog" δεν κάναμε καθόλου πρόβες. Απλώς για περίπου δύο βδομάδες προσπαθούσε να είναι ο Ghost Dog, περπατούσαμε στη Νέα Υόρκη κι αγοράζαμε πίτσα, μιλήσαμε στους ανθρώπους, και ήταν ο ρόλος. Είναι δύσκολο για έναν ηθοποιό να γίνει ο χαρακτήρας με μια απλή διαταγή. Χρειάζεται προετοιμασία».

Αυτό που μ’ άγγιξε περισσότερο στον άνθρωπο Τζάρμους είναι στο τέλος:
«Πρέπει να προσέχεις γιατί όλα αλλάζουν στο γύρισμα μιας ταινίας. Αλλά δεν πρέπει πάντα να αντιστέκεσαι σ' αυτό. Αν, π.χ., αρχίσει να βρέχει, μπορείς να εκμεταλλευτείς τη βροχή. Μου αρέσει να είμαι ανοιχτός, να δουλεύω ενστικτωδώς. Η ζωή είναι γεμάτη εκπλήξεις. Και πρέπει να τις αξιοποιείς».

Είναι ωραίες οι εκπλήξεις, γιατί η ζωή είναι γεμάτη. Ζωή χωρίς εκπλήξεις είναι η τάξη των νεκροταφείων και της ρουτίνας. Βαφτίζουμε κατά κανόνα τις εκπλήξεις ως αναποδιές και δυστυχούμε που μας βρίσκουν. Ο Τζίμ όμως ευτυχεί και μεγαλουργεί γιατί έκανε βίωμα του το απλό «Η ζωή είναι γεμάτη εκπλήξεις… Δεν πρέπει να αντιστέκεσαι…Πρέπει να τις αξιοποιείς».

Τετάρτη, 4 Νοεμβρίου 2009

Για τα μέλη του "ΣΥΡΙΖΑ των μελών του"

Εγινε η «κοινωνική γείωση» απαιτούμενο και στόχος του ΣΥΡΙΖΑ! Μιλούν όλοι για «τοπικές οργανώσεις-ζωντανά κύτταρα στην κοινωνία», κι εξ αντιδιαστολής μυρίζει κανείς την …πτωμαϊνη. Ποιοί είναι αυτοί που βάζουν τέτοιους στόχους?


«Αιθεροβάμονες» της αριστεράς που χρειάζονται «γείωση»? Ή ζόμπι της που επέστρεψαν από τα σύννεφα της πρώτης μεταδιδακτορικής δεκαετίας, προκειμένου να ξεδιψάσουν στην κοινωνική αριστερά των πραγματικών κοινωνικών προβλημάτων της κρισιακής συγκυρίας? Ολα αυτά τα οργανωτίστικα του ΣΥΡΙΖΑ πιστεύει κανείς ενδιαφέρουν κανένα νέο ή και γέρο, που δεν πέρασε όμως από κομματικές διαδικασίες?

Είναι δυνατόν τόσοι έξυπνοι άνθρωποι, μεσήλικες και άνω οι περισσότεροι, να μη καταλαβαίνουν ότι ο ΣΥΝ δεν θέλει? Οταν όλοι εσείς με λόγο στα διοικητικά του ΣΥΡΙΖΑ δεν είχατε τη δύναμη, μερικούς μόλις μήνες πριν, να επιβάλλετε ούτε έναν εκτός ΣΥΝ βουλευτή, πώς είναι δυνατόν να ζητάτε την αυτοκατάργησή του σήμερα προτείνοντας την οργανωτική αυτοδυναμία του ΣΥΡΙΖΑ? Αλλαξαν οι συσχετισμοί και δεν το καταλάβαμε εμείς οι υπόλοιποι? Είδε κανείς αυτοκτονικά σύνδρομα στον ΣΥΝ που στην εικοσαετή ΠΑΣΟΚική διακυβέρνηση τροφοδότησε με το αζημίωτο το κρατικό μηχανισμό και συνδικαλισμό με στελέχη?

Μήπως χάσαμε το στόχο μας? Μαζευόμαστε είτε στο διαδίκτυο είτε σε αίθουσες, για να ξαναζήσουμε το όνειρο της χαμένης επανάστασης της νιότης μας. Δηλωνόμαστε ως ομιλητές για να βγάλουμε από πάνω μας τις ενοχές μιας ενηλικίωσης στην οποία ασχολιόμασταν με τα του οίκου μας (καριέρα, δεύτερο σπίτι, σπουδές των παιδιών, εξωσυζυγικές σχέσεις, κλπ) όταν στην κοινωνία επέλαυνε η νεοφιλελεύθερη λαίλαπα. Παίρνουμε τον λόγο και φωνάζουμε χωρίς καμιά αιδώ, σεμνότητα και ταπεινότητα, για την κατάσταση της σημερινής κοινωνίας που διαμορφώθηκε τα χρόνια που εμείς είμασταν στην πιάτσα και την οποία παραδίνουμε για να ζήσουν τα παιδιά μας. Κι αυτά, χωρίς καν να μπορούν να επιχειρηματολογήσουν, απλώς ΔΕΝ μας ακούν.

Σας διαβάζω σύντροφοι της Πάσας. Μ’αρέσετε γιατί είμαι ένας από σας. Μετά την εμπειρία του υπαρκτού σοσιαλισμού, μετά τόσους Καστοριάδηδες που σχολίασαν τον εκεί κρατικό καπιταλισμό, τα αμεσοδημοκρατικά συστήματα διακυβέρνησης είναι τα μόνα για τα οποία αξίζει να παλέψει κανείς. Αρκέσαν όμως μερικά μόνο ιδεολογικά σας κείμενα, για να φανεί πόσο «αντισυστημικοί» είστε. Αυτά τα περί συνεταιρισμών –«επιχειρήσεων κοινωνικής οικονομίας»  τα ανάλυσε η Λούξεμπουργκ οξυδερκέστατα 100 χρόνια πριν. Κι εσείς σύντροφοι της ΚΟΕ δεν είναι «αντισυστημική αερολογία» «η μόνιμη και διαρκής απόπειρα του ΣΥΡΙΖΑ να ξεπεράσει το πολιτικό σύστημα του δικομματισμού που υπηρετεί τις νεοφιλελεύθερες πολιτικές»? Δεν λέω να αφισοκολλήσουμε παντού την κήρυξη του πολέμου ενάντια στον καπιταλισμό. Στα ιδεολογικά μας κείμενα και αναλύσεις όμως, θα μπορούσαμε να το θέτουμε έστω και σαν μακρινό απώτερο στόχο.

Το ζήτημα είναι ότι όταν στην κοινωνία μας οι ελαστικές μορφές απασχόλησης έφθασαν το 12% του εργατικού δυναμικού μας, όταν η τρομοκρατία της απόλυσης έχει παραλύσει τους καταχρεωμένους στις τράπεζες εργαζόμενους, όταν οι συμβασιούχοι ήδη ξεκίνησαν στις πρώτες εκατό ακόμα μέρες του ΠΑΣΟΚ να οργανώνουν κοινωνικούς αγώνες, όταν…, όταν…, εμείς ασχολιόμαστε με τα οργανωτικά. Η ΠΡΟΤΑΣΗ?

Είμαστε καλά στον ΣΥΡΙΖΑ. Ας βάζει όρους ο Αλέξης Τσίπρας «πως, όσοι επιθυμούν τον μετασχηματισμό του ΣΥΡΙΖΑ σε ενιαίο κόμμα, θα πρέπει να αποδεχθούν βασικές αρχές και αξίες όπως ο ευρωπαϊκός προσανατολισμός και ο δημοκρατικός σοσιαλισμός». Εχει τον μηχανισμό και τα διαπιστευτήρια των επίσημων ΜΜΕ. Η δύναμη ημών των υπολοίπων είναι στην κοινωνία. Δεν χρειαζόμαστε κανένα καταστατικό για να συστήσουμε παντού τοπικές και κλαδικές επιτροπές ΣΥΡΙΖΑ. Ας δημιουργήσουμε τη δυναμική που ονειρευόμαστε στην κοινωνία, ας ζωντανέψουμε συμμετέχοντας δυναμικά στους πραγματικούς κοινωνικούς αγώνες που δεν κάναμε τα χρόνια που επέλαυνε ο νεοφιλελευθερισμός. Υπάρχουν εποχές οπισθοχώρησης και καιροί της επίθεσης. Σε τέτοιους καιρούς ζούμε. Κι όταν γίνουμε πολλοί -κάτω από την σημαία των 15 σημείων για παράδειγμα- στο ΣΥΡΙΖΑ, τότε θα προκύψει εκ των πραγμάτων η ανάγκη να μιλήσουμε για την οργάνωση και το καταστατικό μας. Και τότε θα υπάρχουν άλλοι συσχετισμοί.